DTP vaccinatie: hoe lang is DTP geldig en wanneer herhalen?

Een DTP vaccinatie is tien jaar geldig, op voorwaarde dat je eerder een volledige basisserie hebt gehad. Ben je in Nederland geboren na 1 januari 1950 en heb je de kindervaccinaties gekregen, dan is één herhaalprik genoeg om weer tien jaar beschermd te zijn. Heb je nooit een basisserie gehad, dan zijn drie prikken nodig. DTP staat voor difterie, tetanus en polio, en deze prik wordt samen met hepatitis A voor de meeste reizen buiten West-Europa, Noord-Amerika, Australië, Nieuw-Zeeland en Japan geadviseerd.

Wat is difterie, tetanus en polio eigenlijk?

Het gaat om drie ziekten in één prik.

Difterie is een bacteriële infectie van keel en luchtwegen. Er ontstaat een vlies in de keel dat de ademhaling kan belemmeren, en de bacterie maakt een gifstof die hart en zenuwen kan aantasten. In Nederland komt difterie vrijwel niet meer voor, in landen als India, Indonesië, Nepal en Brazilië nog wel.

Tetanus, in het Nederlands wondkramp, wordt veroorzaakt door een bacterie die in aarde, stof en straatvuil zit. Via een wondje komt de bacterie binnen en maakt een gifstof die pijnlijke spierkrampen geeft, vaak eerst in de kaak. Tetanus krijg je niet van een ander mens, maar van de grond, en die zit overal ter wereld, ook hier.

Polio, of kinderverlamming, is een virusinfectie die meestal mild verloopt, maar bij een klein deel van de mensen blijvende verlammingen geeft. Polio is wereldwijd sterk teruggedrongen, maar komt in enkele gebieden in Azië en Afrika nog voor.

Hoe krijg je het?

De drie ziekten verspreiden zich elk op hun eigen manier. Difterie gaat van mens op mens via hoesten, niezen en direct contact. Polio verspreidt zich vooral via besmet water en voedsel en via ontlasting op handen. Tetanus komt binnen via een wond die in aanraking komt met aarde of vuil, bijvoorbeeld als je valt met de scooter of in iets scherps trapt. Juist die laatste route maakt DTP zo praktisch: een val kan overal gebeuren, en een geldige tetanusbescherming scheelt je in het buitenland een zoektocht naar de juiste behandeling.

Wie heeft deze vaccinatie nodig?

DTP wordt geadviseerd voor vrijwel alle reizen naar Afrika, Azië, Latijns-Amerika, het Midden-Oosten en delen van Oost-Europa. Ga je naar een land waar polio nog voorkomt, dan kan aanvullend een eis of advies gelden voor een recente poliovaccinatie.

Ook los van reizen is DTP relevant: ben je niet of onvolledig gevaccineerd, dan is een basisserie ook in Nederland zinvol vanwege tetanus. Kinderen krijgen difterie, tetanus en polio hier via het Rijksvaccinatieprogramma, in de combinatieprik die bekendstaat als DKTP.

Hoe lang is de DTP-vaccinatie geldig?

Tien jaar. Dat is het korte antwoord en voor de meeste mensen ook het hele antwoord.

Het belangrijke voorbehoud zit in de basisserie. Die tien jaar geldt alleen als je eerder een complete basisserie hebt gehad, dus de kindervaccinaties of drie prikken op latere leeftijd. Heb je die basis, dan geeft elke losse herhaalprik je weer tien jaar. Heb je die basis niet, dan geeft één prik onvoldoende langdurige bescherming en zijn drie prikken nodig.

In de praktijk betekent dit: ben je in Nederland geboren na 1 januari 1950 en heb je de kindervaccinaties gehad, dan volstaat één prik. Weet je het niet zeker, dan wordt meestal een basisserie gestart, want een extra dosis is niet schadelijk.

Hoe werkt het schema?

Voor de herhaalprik is het schema simpel: één injectie in de bovenarm en je bent weer tien jaar beschermd. De opbouw van bescherming kost ongeveer tien tot veertien dagen, maar deze prik wordt ook kort voor vertrek nog gegeven omdat je er jarenlang profijt van hebt.

Heb je een volledige basisserie nodig, dan krijg je drie prikken. De tussenpozen verschillen per situatie: vaak wordt gewerkt met prikken in maand nul, één en zes, en bij een reis die snel plaatsvindt worden de eerste twee soms met een kortere tussenpoos gegeven. Je maakt de serie dan na terugkomst af. Bij een onderbroken serie hoef je niet opnieuw te beginnen: je vult aan wat ontbreekt.

Wat kost het en wordt het vergoed?

DTP is een van de goedkopere reisvaccinaties, maar de prijs verschilt per aanbieder en er komen meestal consultkosten bij.

Reisvaccinaties vallen niet onder de basisverzekering. Vergoeding loopt via een aanvullende verzekering en verschilt sterk per polis: soms een maximumbedrag per jaar voor vaccinaties en consult, soms alleen bij een gecontracteerde aanbieder, soms niets. Deze vergoedingen gaan niet ten koste van je eigen risico. Krijg je de prik niet voor een reis maar na een verwonding, dan valt dat onder gewone zorg via de huisarts.

Bijwerkingen

De DTP-prik wordt over het algemeen goed verdragen. Het vaakst voorkomend is een pijnlijke, rode of gezwollen arm op de injectieplaats, soms een paar dagen lang. Verder kunnen moeheid, hoofdpijn, spierpijn en lichte koorts voorkomen.

Heb je kort geleden al een tetanusbevattende prik gehad, dan kan de arm wat heftiger reageren. Meld daarom wanneer je je laatste prik ongeveer kreeg. Ernstige reacties zijn zeldzaam. Het vaccin bevat geen levende ziekteverwekkers en kan meestal ook tijdens de zwangerschap gegeven worden.

Veelgestelde vragen

Hoe lang is een DTP vaccinatie geldig?

Tien jaar, mits je eerder een volledige basisserie hebt gehad. Zonder die basis geeft één prik onvoldoende langdurige bescherming en zijn drie prikken nodig.

Ik weet niet of ik ooit DTP heb gehad, wat nu?

Dan wordt meestal aangeraden een basisserie te starten of eerst je gegevens op te vragen. Een extra dosis is niet gevaarlijk, dus bij twijfel wordt liever gevaccineerd dan afgewacht.

Waar kun je zien welke vaccinaties je hebt gehad?

Ben je geboren in 1992 of later, dan kun je de vaccinaties uit het Rijksvaccinatieprogramma inzien via MijnRIVM met DigiD, mits je toestemming voor registratie hebt gegeven. Ben je eerder geboren, dan vraag je een overzicht aan via de website van het Rijksvaccinatieprogramma. Reisvaccinaties staan daar niet in.

Mijn vaccinatiebewijs is kwijt, kan ik het opnieuw krijgen?

Neem contact op met de organisatie die de prik gaf. Zij bewaren vaccinatiegegevens meerdere jaren en kunnen vaak een nieuw bewijs opstellen. Laat nieuwe prikken noteren in je gele boekje.

Is de DTP prik hetzelfde als een tetanusprik?

De tetanuscomponent zit erin, dus met een DTP-prik ben je ook tegen tetanus beschermd. Voor reizigers wordt meestal de gecombineerde DTP gegeven.

Disclaimer

Dit artikel is algemene voorlichting en geen persoonlijk medisch advies. Wat voor jou nodig is hangt af van je bestemming, je eerdere vaccinaties, je leeftijd en je gezondheid, en landeneisen kunnen veranderen. Laat je daarom persoonlijk adviseren door je huisarts, de GGD of een erkende reizigerskliniek.