Brazilie

Vaccinaties Brazilie kennen geen verplicht deel bij een rechtstreekse reis vanuit Nederland, maar dat zegt weinig over wat verstandig is. Gele koorts is hier het onderwerp dat er echt toe doet: sinds de uitbraken vanaf 2017 wordt vaccinatie voor vrijwel het hele land geadviseerd, inclusief Rio de Janeiro en Sao Paulo. Malaria speelt daarentegen alleen in het noorden, in het Amazonebekken. Daarnaast komen DTP en hepatitis A bij bijna elke reiziger op tafel. Hieronder lees je wat dat voor jouw reis betekent, wanneer je moet beginnen en wat het kost.

Wat betekent dit advies voor jouw reis?

Brazilie is groot genoeg om drie totaal verschillende reizen te zijn. Een week Rio met een uitstapje naar Paraty, twee weken langs de stranden van Bahia en het noordoosten, of een tocht over de Rio Negro vanuit Manaus: dat zijn drie adviezen, geen één.

Wat ze gemeen hebben is gele koorts. Waar de prik vroeger vooral voor het Amazonegebied gold, wordt hij nu voor bijna elke bestemming in Brazilie geadviseerd. Dat verrast reizigers die alleen naar de grote steden of de kust gaan.

Verder telt je eigen situatie mee. Bij gele koorts is dat extra relevant, want juist voor die vaccinatie bestaan medische redenen om hem niet te geven. Dat gesprek voer je met een arts, niet met een lijstje.

Gele koorts in Brazilie: bijna overal geadviseerd

Vaccinatie tegen gele koorts wordt geadviseerd voor vrijwel heel Brazilie: de Amazonestaten Acre, Amapa, Amazonas, Para, Rondonia en Roraima, maar ook Brasilia, Minas Gerais, Rio de Janeiro, Sao Paulo, Parana (waar de Iguacu-watervallen liggen), Santa Catarina, Rio Grande do Sul, Goias, Mato Grosso, Mato Grosso do Sul, Espirito Santo, Maranhao, Piaui en Tocantins.

Voor een reis die beperkt blijft tot gebieden buiten die lijst, waaronder de steden Fortaleza en Recife, wordt de prik niet geadviseerd. In de praktijk betekent dat: bij vrijwel elke rondreis door Brazilie hoort gele koorts in het gesprek thuis.

Drie praktische punten. Het certificaat wordt pas tien dagen na de prik geldig. De vaccinatie mag alleen gezet worden op een erkende gelekoortsvaccinatieplaats. En sinds 2016 is het certificaat levenslang geldig. Reis je vanuit Brazilie door naar bijvoorbeeld Costa Rica, Panama of de Dominicaanse Republiek, dan kunnen die landen je certificaat opvragen omdat je uit gelekoortsgebied komt.

Malaria in Brazilie: het Amazonebekken, niet de kust

Malaria komt in Brazilie voor in het noorden. Het hoogste risico ligt in de staten Acre, Amapa, Amazonas, Rondonia en Roraima. In Maranhao, Mato Grosso en Para is er ook overdracht, al is die in de hoofdsteden zeldzaam.

Waar de meeste reizigers zitten, speelt het niet. Er is geen malariaoverdracht in de steden Rio de Janeiro, Sao Paulo en Brasilia, en ook niet bij de Iguacu-watervallen. Voor een reis langs de kust, de grote steden en de watervallen zijn malariatabletten dus niet aan de orde.

Ga je wel de Amazone in, dan hoort het malariagesprek erbij. Muggenwerende middelen met DEET of icaridine, bedekkende kleding in de avond en een klamboe waar die niet standaard hangt zijn in risicogebied de basis. Krijg je binnen drie maanden na thuiskomst koorts, meld dan dat je in het Amazonegebied bent geweest.

Hoe lang van tevoren moet je vaccineren?

Plan je afspraak het liefst vier tot acht weken voor vertrek. Sommige schema's bestaan uit meerdere prikken met tijd ertussen, en bij gele koorts komt daar de wachttijd van tien dagen bovenop voordat het certificaat geldig is.

Ben je later? Ga alsnog. Hepatitis A beschermt al vanaf vertrek na één prik en een DTP-herhaling werkt snel. Alleen die tien dagen bij gele koorts zijn een harde grens.

Wat kosten vaccinaties voor Brazilie en wordt het vergoed?

Reisvaccinaties zitten niet in de basisverzekering maar in de aanvullende. Of jouw pakket ze dekt verschilt sterk per polis: sommige vergoeden alles, andere tot een maximum per jaar, en de goedkoopste niets.

De prijs per prik verschilt per aanbieder en er komen meestal consultkosten bovenop. Bel je zorgverzekeraar met de namen van de prikken die je waarschijnlijk nodig hebt, en vraag de vaccinatieplek vooraf om een totaalprijs inclusief consult. Gele koorts is doorgaans de duurste losse post, maar je hebt hem daarna levenslang.

Waar laat je de prikken zetten?

Je kunt terecht bij de GGD, bij gespecialiseerde vaccinatiecentra en bij sommige huisartsenpraktijken. Voor de werking maakt de plek niets uit; wachttijd en prijs verschillen wel. Voor Brazilie geldt één beperking: gele koorts mag uitsluitend gezet worden op een erkende gelekoortsvaccinatieplaats. Vraag daar expliciet naar bij het maken van je afspraak.

Je gele boekje: bewaar het goed

Alle prikken worden bijgeschreven in het internationale vaccinatiebewijs, het gele boekje. Voor Brazilie is dat meer dan administratie: het gelekoortscertificaat is het document dat je bij een doorreis naar een derde land kunt moeten tonen. Sinds 2016 is dat certificaat levenslang geldig.

Vaccinatiebewijs kwijt? De plek waar je gevaccineerd bent bewaart je gegevens meestal een aantal jaren, dus vraag daar eerst na; je huisarts kan ook in je dossier kijken. Vind je niets terug, dan kan een bloedtest soms uitwijzen of je nog beschermd bent, en anders wordt er opnieuw gevaccineerd. Maak voortaan een foto van elke bladzijde.

Naast de prikken

Veel van wat reizigers in Brazilie overkomt, heeft geen vaccin.

• Dengue is in Brazilie een serieus en terugkerend probleem, met grote uitbraken in de zomermaanden. De mug steekt overdag, dus smeer ook buiten de avonduren.
• Drink water uit een gesloten fles of goed gekookt water en wees voorzichtig met ijsblokjes, rauwe groente en ongeschild fruit.
• Aai geen honden en apen, en blijf uit de buurt van vleermuizen. Na een beet, krab of lik spoel je de wond tien tot vijftien minuten met stromend water en zoek je dezelfde dag medische hulp, ook mét vaccinatie vooraf.
• Zwem niet in stilstaand of langzaam stromend zoet water in het binnenland. Tegen schistosomiasis bestaat geen vaccin; vermijden is de bescherming.

Veelgestelde vragen

Welke vaccinaties heb ik nodig voor Brazilie?

Er is geen set die voor iedereen geldt. Gele koorts, DTP en hepatitis A komen bij bijna elke reiziger ter sprake; hondsdolheid, hepatitis B en buiktyfus hangen af van je route en verblijfsduur. Bovenaan deze pagina staat het volledige overzicht per categorie.

Is de gelekoortsprik verplicht voor Brazilie?

Bij een rechtstreekse reis vanuit Nederland is er geen inreisverplichting, maar de prik wordt voor vrijwel het hele land wel medisch geadviseerd. Reis je door naar een ander land, dan kan dat land je certificaat opvragen.

Heb ik een gelekoortsprik nodig voor alleen Rio de Janeiro?

Ja, ook voor Rio de Janeiro wordt de vaccinatie geadviseerd. Sinds de uitbraken vanaf 2017 geldt het advies ook voor het zuidoosten, niet alleen voor de Amazone.

Heb ik malariatabletten nodig voor Brazilie?

Alleen voor het Amazonegebied. Rio de Janeiro, Sao Paulo, Brasilia, de kuststreek en de Iguacu-watervallen zijn malariavrij.

Hoe ver van tevoren moet ik vaccineren voor Brazilie?

Vier tot acht weken is comfortabel, en houd rekening met tien dagen voordat een gelekoortscertificaat geldig is.

Worden reisvaccinaties voor Brazilie vergoed?

Niet vanuit de basisverzekering. Veel aanvullende pakketten vergoeden ze deels of geheel; bel je verzekeraar met de namen van de prikken.

Mijn vaccinatiebewijs is kwijt, wat nu?

Vraag eerst na bij de plek waar je gevaccineerd bent, daarna bij je huisarts. Levert dat niets op, dan kan een bloedtest uitkomst bieden of wordt er opnieuw geprikt. Voor gele koorts is een geldig certificaat op papier wel echt nodig, dus regel dat ruim voor vertrek.

Disclaimer

Gebruik dit artikel als voorbereiding, niet als voorschrift. Officiële eisen en medische inzichten veranderen, en jouw situatie bepaalt het advies. Een actueel consult blijft de bron.