Soa's: welke kun je laten testen en wanneer is dat zinvol?
Soa testen kan via de huisarts, de GGD of met een thuistest. Lees welke soa's je kunt laten testen, wanneer dat zinvol is en wanneer de GGD gratis test.
12 verdiepingsartikelen · onafhankelijk van aanbieders
Medisch beoordeeld doorAernout Zuiderbaan· Orthopedisch Chirurg
Een soa (seksueel overdraagbare aandoening) loop je meestal op via onbeschermde seks. Soa testen is de enige manier om zekerheid te krijgen, want veel soa's geven geen of vage klachten. Testen kan bij de huisarts, bij de GGD of thuis met een thuistest. Hieronder zie je welke soa's je kunt laten testen en waar je per soa meer leest.
Wil je meteen weten welke test bij jouw situatie past, begin dan bij de keuzegids welke soa-test past bij jou. Let op: per soa verschilt hoe snel na een risicocontact een test betrouwbaar is. Test je te vroeg, dan kan de uitslag onterecht geruststellen. In de artikelen per soa lees je wat een goed testmoment is.
Daarnaast kun je testen op hiv en syfilis; uitgebreidere testpakketten nemen die twee standaard mee.
Welke soa's kun je laten testen
Chlamydia
Chlamydia is de meest voorkomende soa in Nederland, vooral onder jongeren. De meeste mensen merken er niets van, terwijl een onbehandelde infectie de vruchtbaarheid kan schaden.
Gonorroe
Gonorroe geeft soms afscheiding of een branderig gevoel bij het plassen, maar verloopt ook vaak zonder klachten, en is goed te behandelen met antibiotica.
Herpes
Genitale herpes geeft pijnlijke blaasjes en zweertjes; het virus blijft na een eerste uitbraak in je lichaam aanwezig. Testen heeft vooral zin als je klachten hebt.
Trichomonas
Trichomonas is bij veel mensen onbekend, maar komt veel voor. De parasiet kan jeuk en afscheiding geven, vooral bij vrouwen, en is goed te behandelen.
Schimmel of soa?
Jeuk of veranderde afscheiding is lang niet altijd een soa. Vaak is een vaginale schimmelinfectie de oorzaak, en die loop je niet op via seks. Het onderscheid is belangrijk, want de behandeling verschilt.
Ook binnen dit thema
Artikel uit de kennisbankSoa-test kiezen: wat wordt er getest en wanneer?Soa-test kiezen? Wat basis- en uitgebreide testen meten, wanneer je na onveilige seks betrouwbaar kunt testen en waar: thuis, bij de GGD of de huisarts.
Artikel uit de kennisbankHiv-test: wanneer testen en hoe betrouwbaar is een zelftest?Een hiv-test in een lab is betrouwbaar vanaf 4 weken na het contact, definitief na 3 maanden. Lees wat een zelftest kan en wanneer je direct de GGD belt.Artikel uit de kennisbankSyfilis-test: symptomen, stadia en waarom testen loontEen syfilis-test gebeurt via bloedonderzoek. Lees hoe je de stadia herkent, waarom syfilis terug is en hoe de behandeling via de arts verloopt.Artikel uit de kennisbankHPV-test: wat betekent een positieve uitslag?Een positieve hpv-test betekent meestal geen kanker: vaak ruimt je lichaam het virus zelf op. Lees hoe de test en het bevolkingsonderzoek werken.Artikel uit de kennisbankMycoplasma genitalium: de soa waar niemand het over heeftMycoplasma genitalium is de soa waar bijna niemand over praat. Lees wanneer testen zinvol is, bijvoorbeeld bij klachten die na behandeling aanhouden.Artikel uit de kennisbankSoa-symptomen: zo herken je de klachten per soaSoa-symptomen verschillen per soa en blijven vaak uit. Bekijk per soa de klachten bij mannen en vrouwen, van plasbuisontsteking tot afscheiding.Artikel uit de kennisbankBruine afscheiding: oorzaken en wanneer je moet oplettenBruine afscheiding is meestal onschuldig: oud bloed rond je menstruatie. Lees welke oorzaken er zijn en wanneer je er wél mee naar de huisarts gaat.Wanneer is testen zinvol, en wanneer niet
Testen is zinvol na onbeschermde seks met een nieuwe of losse partner, bij klachten die bij een soa passen, of als een (ex-)partner een soa blijkt te hebben. Ook als je in een nieuwe relatie zonder condoom verder wilt, is één keer testen logisch. Behoor je tot een groep met een hoger risico, bijvoorbeeld jongeren onder de 25 of mannen die seks hebben met mannen, dan kun je bij de GGD vaak gratis terecht.
Niet zinvol is testen direct na een risicocontact: veel soa's zijn dan nog niet aantoonbaar en een negatieve uitslag zegt weinig. Ook steeds opnieuw testen zonder nieuw risicocontact voegt weinig toe. Heb je duidelijke klachten, ga dan meteen naar de huisarts of GGD: daar word je in één keer onderzocht én behandeld.
Wanneer naar de huisarts
- Pijn of een branderig gevoel bij het plassen, ongewone afscheiding, of zweertjes en blaasjes rond de geslachtsdelen: laat je onderzoeken bij huisarts of GGD.
- Koorts met pijn in de onderbuik of in de balzak na een risicocontact: maak snel een afspraak.
- Ben je zwanger en heb je mogelijk een soa, neem dan contact op met je huisarts of verloskundige.
- Denk je dat je risico op hiv hebt gelopen, neem dan zo snel mogelijk contact op met de GGD of huisarts.
- Is je thuistest positief, ga dan naar de huisarts of GGD voor behandeling en controle.
Veelgestelde vragen
Waar kan ik mij laten testen op soa's?
Bij de huisarts, bij de GGD of thuis met een thuistest. De GGD test risicogroepen vaak gratis en werkt vertrouwelijk. Een thuistest is vooral handig als je geen klachten hebt.
Hoe snel na onbeschermde seks kan ik testen?
Dat verschilt per soa: elke infectie heeft zijn eigen periode voordat een test betrouwbaar is. De dag erna testen heeft meestal geen zin; bij twijfel adviseert de GGD je.
Moet ik mijn partner waarschuwen als ik een soa heb?
Ja: ook partners zonder klachten kunnen besmet zijn en anderen besmetten. Waarschuw je recente sekspartners, zodat zij zich kunnen laten testen. Vind je dat lastig, dan kan de GGD partners anoniem waarschuwen.
Kan ik een soa hebben zonder klachten?
Ja, heel vaak. Chlamydia verloopt bij de meeste mensen zonder klachten, en ook gonorroe en trichomonas kunnen onopgemerkt blijven. Daarom is testen na een risicocontact de enige manier om het zeker te weten.
Deze uitleg is algemene informatie en geen medisch advies. Heb je klachten of twijfel je over een uitslag? Neem dan contact op met je huisarts.