Vaginale schimmelinfectie of toch een soa?

Eerst het belangrijkste: een vaginale schimmelinfectie is geen soa. De schimmel (candida) zit normaal al in je vagina, je krijgt de infectie dus niet van iemand anders, en hij zegt niets over jou of je sekspartners. Heel veel vrouwen krijgen er ooit mee te maken. De typische klachten zijn jeuk en witte, brokkelige afscheiding, en met een antischimmelmiddel van de drogist ben je er meestal snel vanaf. Maar niet elke jeuk is schimmel, soms is het bacteriële vaginose of een soa als trichomonas. Zo herken je het verschil.

Kort overzicht

• Candida is een schimmel die normaal in je vagina zit; soms groeit hij te hard en geeft hij klachten. Dat is geen soa en niet besmettelijk.
• Typisch: jeuk, roodheid en wit vocht dat op yoghurt kan lijken en brokkelig kan zijn.
• Ruikt je afscheiding juist vies, of heb je vooral veel dun grijs-wit vocht zónder jeuk? Dan past dat eerder bij bacteriële vaginose of een soa.
• Herken je de klachten van een eerdere schimmelinfectie, dan kun je zelf behandelen met een crème of vaginale tablet zonder recept.
• Eerste keer klachten, vaker dan 3 keer per jaar, zwanger of twijfel over een soa? Ga dan naar de huisarts (of test gericht).

Candida: een schimmel die er gewoon al zit

In je vagina leven bacteriën en schimmels samen, dat is heel normaal en meestal merk je er niets van. Soms raakt dat evenwicht verstoord en gaat de candida-schimmel te hard groeien. Dán krijg je klachten.

Omdat de schimmel er al zat, kun je een vaginale schimmelinfectie niet "oplopen" van een ander. Het is geen soa, en het zegt niets over hygiëne, sterker nog, juist veel wassen met zeep verstoort het evenwicht. Dingen die de kans op een schimmelinfectie vergroten:

• een antibioticakuur (die doodt ook de goede vaginale bacteriën);
• hormoonveranderingen, bijvoorbeeld door zwangerschap;
• diabetes;
• zeep, douchegel of intiemsprays in en rond de vagina.

Symptomen van een vaginale schimmelinfectie

• jeuk aan de vagina en schaamlippen, vaak flink;
• wit vocht uit de vagina, dat op yoghurt kan lijken en brokkelig kan zijn;
• roodheid en zwelling van de schaamlippen;
• pijn bij het plassen of bij het vrijen.

Schimmel, bacteriële vaginose of soa: het verschil

Jeuk en afscheiding kunnen ook een andere oorzaak hebben. De twee belangrijkste "verwarringen" zijn bacteriële vaginose (een verstoord bacterie-evenwicht, ook geen soa) en de soa trichomonas.

De tabel is een hulpmiddel, geen diagnose: de klachten overlappen en op eigen houtje is het onderscheid lastig te maken. Blijven je klachten bestaan of twijfel je, dan geeft een test of een bezoek aan de huisarts duidelijkheid.

Zelf behandelen: kan dat?

Ja, vaak wel. Herken je de klachten van een eerdere schimmelinfectie, dan kun je bij drogist of apotheek zonder recept een antischimmelmiddel halen: een crème of een tablet voor in de vagina. Goed om te weten:

• een schimmelinfectie kan ook vanzelf overgaan, na ongeveer 2 weken zijn de klachten vaak weg;
• was de ingang van je vagina alleen met lauw water, geen zeep;
• je partner hoeft niet meebehandeld te worden, alleen als die zelf klachten heeft;
• ben je zwanger, dan mag je de crème of vaginale tablet gebruiken, de antischimmel-slikpil (fluconazol) niet; overleg bij twijfel met je huisarts of verloskundige.

Helpt het middel niet binnen een week of twee, dan is het waarschijnlijk geen schimmel, en heeft doorgaan met smeren geen zin.

Wanneer naar de huisarts?

Ga naar de huisarts als:

• je deze klachten voor het eerst hebt, dan is het goed om te laten vaststellen wat het is;
• je vaker dan 3 keer per jaar een schimmelinfectie hebt en de behandeling niet genoeg helpt;
• een antischimmelmiddel niet helpt of de klachten na 2 weken niet over zijn;
• je zwanger bent en klachten houdt;
• je buikpijn of koorts hebt, of bloederige afscheiding;
• je onveilige seks hebt gehad en twijfelt of het een soa kan zijn.

Zelf testen: wat kan er thuis?

Twijfel je of je klachten door schimmel, bacteriële vaginose of een soa komen? Er bestaan thuistests die vaginale klachten breed onderzoeken: op candida, op een verstoord bacterie-evenwicht én op soa's zoals trichomonas. Je neemt zelf met een wattenstokje wat vocht af en stuurt dat naar een lab. Ging het mogelijk om onveilige seks, dan kun je ook gericht op soa's testen, bijvoorbeeld op chlamydia, welke test dan logisch is, lees je in de gids soa-test kiezen.

Wees eerlijk over wat een test wél en niet doet. Voor een herkenbare, af en toe terugkerende schimmelinfectie heb je geen test nodig, zelfzorg volstaat. Een test is vooral zinvol bij aanhoudende of steeds terugkerende klachten waarvan de oorzaak onduidelijk is. En de huisarts kan hetzelfde onderzoek doen, denkt mee over de oorzaak en kan meteen behandelen; bij mogelijke soa's kun je ook bij de GGD terecht. Een uitslag die je niet vertrouwt of niet begrijpt, bespreek je altijd met je huisarts.

Veelgestelde vragen

Is een vaginale schimmelinfectie besmettelijk?

Nee. De candida-schimmel zit normaal al in je vagina; bij een infectie is hij alleen te hard gegroeid. Het is geen soa en je partner hoeft niet meebehandeld te worden, tenzij die zelf klachten heeft.

Kan een vaginale schimmelinfectie vanzelf overgaan?

Ja, dat kan. Na ongeveer 2 weken zijn de klachten vaak vanzelf weg. Heb je veel last, dan kun je een crème of vaginale tablet zonder recept gebruiken om er sneller vanaf te zijn.

Hoe weet ik of het een schimmelinfectie of een soa is?

Witte, brokkelige afscheiding met veel jeuk past bij een schimmelinfectie; afscheiding die vies ruikt of geel-groen is, past daar juist níet bij. Zeker weten doe je het alleen met een test of via de huisarts, vooral na onveilige seks is dat de moeite waard.

Wat als ik steeds opnieuw een schimmelinfectie krijg?

Heb je het vaker dan 3 keer per jaar, ga dan naar de huisarts. Die kan onderzoeken of het echt steeds schimmel is en zo nodig een langere onderhoudsbehandeling voorschrijven. Bij veel vrouwen wordt overigens nooit één duidelijke oorzaak gevonden, dat is normaal.

Kan ik een schimmelinfectie voorkomen?

Een beetje. Was de ingang van je vagina alleen met lauw water en gebruik geen zeep, douchegel of intiemsprays. Verder is er weinig te "doen": een schimmelinfectie krijg je niet door slechte hygiëne, en vaak is er geen aanwijsbare oorzaak.