Mycoplasma genitalium: de soa waar niemand het over heeft

Mycoplasma genitalium is een kleine bacterie die via seks wordt overgedragen en een ontsteking van de plasbuis kan veroorzaken. Het is misschien wel de soa waar niemand het over heeft: veel mensen dragen de bacterie zonder er iets van te merken, en standaard soa-testen kijken er niet naar. Toch is testen lang niet altijd zinvol. Het heeft vooral zin bij klachten die aanhouden, bijvoorbeeld als een plasbuisontsteking niet overgaat na een behandeling voor chlamydia.

Kort overzicht

• Mycoplasma genitalium is een bacterie die je krijgt door seks zonder condoom.
• De meeste dragers hebben geen klachten en krijgen die ook niet.
• Mogelijke klachten: branderig plassen en afscheiding; bij vrouwen ook tussentijds bloedverlies.
• Testen is vooral zinvol bij klachten die aanhouden na een negatieve test of behandeling voor chlamydia.
• De bacterie is vaak ongevoelig voor gangbare antibiotica; de behandeling loopt daarom altijd via een arts.

Wat is mycoplasma genitalium?

Mycoplasma genitalium is een van de kleinste bacteriën die we kennen. Je krijgt hem door vaginale of anale seks zonder condoom. De bacterie kan een ontsteking veroorzaken van de plasbuis, bij mannen en vrouwen, en waarschijnlijk ook van de baarmoedermond. Maar let op het woord "kan": veel mensen dragen de bacterie zonder ooit klachten te krijgen, en raken hem vaak ook zonder behandeling weer kwijt.

Dat deze soa zo onbekend is gebleven, komt doordat hij pas sinds relatief kort goed te testen is en doordat artsen bewust terughoudend zijn met testen. Dat is geen nalatigheid, maar een keuze; daarover hieronder meer.

Welke klachten kan mycoplasma geven?

De klachten lijken sterk op die van chlamydia:

• pijn of een branderig gevoel bij het plassen;
• vocht of afscheiding uit de penis of vagina;
• bij vrouwen: bloedverlies tussen de menstruaties door of na seks;
• soms pijn onder in de buik.

Aan de klachten zelf kun je niet zien welke soa je hebt. Het kan ook om trichomonas of een heel andere oorzaak gaan. Een test wijst de oorzaak aan.

Wanneer is testen zinvol, en wanneer niet?

Hier is mycoplasma anders dan de meeste soa's. Zonder klachten op mycoplasma testen wordt afgeraden, ook door artsen. De reden: veel mensen dragen de bacterie zonder er ooit last van te krijgen, en al die dragers behandelen zou vooral veel onnodig antibioticagebruik opleveren. Juist bij deze bacterie is dat een probleem, omdat hij snel ongevoelig wordt voor antibiotica.

Testen is wél zinvol als:

• je klachten van een plasbuisontsteking hebt, terwijl je testen op chlamydia en gonorroe negatief zijn;
• je klachten niet overgaan na een behandeling voor chlamydia;
• je klachten steeds terugkomen zonder duidelijke oorzaak;
• de arts het adviseert, bijvoorbeeld omdat je vaste partner positief testte.

Twijfel je wat er in jouw situatie logisch is? De gids soa-test kiezen helpt je op weg, en de GGD of huisarts denkt met je mee.

Resistentie: waarom de behandeling maatwerk is

Mycoplasma genitalium is wereldwijd in toenemende mate ongevoelig (resistent) geworden voor veelgebruikte antibiotica. Daarom is de behandeling maatwerk: de arts kiest een middel dat nog werkt, en soms wordt eerst in het lab onderzocht voor welke antibiotica jouw bacterie gevoelig is. Ook daarom is behandelen zonder klachten geen goed idee: elk onnodig antibioticagebruik maakt het probleem groter.

Houden je klachten na de behandeling aan, dan kan de arts opnieuw testen om te controleren of de bacterie echt weg is.

Wanneer naar de huisarts?

Ga naar de huisarts of GGD als:

• je pijn of branderigheid bij het plassen hebt die niet overgaat;
• je afscheiding hebt die aanhoudt terwijl testen op chlamydia en gonorroe negatief zijn;
• je klachten na een antibioticakuur terugkomen of nooit weg zijn geweest;
• je koorts hebt met pijn onder in je buik;
• een vaste partner positief testte op mycoplasma genitalium.

Zelf testen: wat kan er thuis?

Met een thuistest kun je op mycoplasma genitalium testen: mannen sturen urine in, vrouwen een zelf afgenomen uitstrijkje. De bacterie zit alleen in de uitgebreidere testpanels, dus check vooraf of hij echt wordt meegetest. Kort na het contact is een test nog niet betrouwbaar; check bij de aanbieder vanaf welk moment je kunt testen, of vraag het de GGD.

Wees eerlijk naar jezelf over het nut: zonder klachten is een mycoplasma-test meestal niet zinvol, en een positieve uitslag zonder klachten leidt vaak niet eens tot behandeling. Heb je aanhoudende klachten, dan is de huisarts of GGD de logischere route: die kan breder onderzoeken, de uitslag duiden en direct de juiste behandeling regelen.

Veelgestelde vragen

Wat is mycoplasma genitalium?

Een kleine bacterie die via onbeschermde seks wordt overgedragen en een plasbuisontsteking kan veroorzaken. Veel mensen dragen de bacterie zonder klachten. De klachten die wél voorkomen, lijken sterk op die van chlamydia.

Moet ik zonder klachten op mycoplasma testen?

Nee, dat wordt afgeraden. Veel dragers krijgen nooit klachten, en onnodige behandelingen maken de bacterie sneller ongevoelig voor antibiotica. Testen is vooral zinvol bij klachten die aanhouden na een chlamydia-behandeling of bij een onverklaarde plasbuisontsteking.

Zit mycoplasma in een standaard soa-test?

Nee, meestal niet. Basistesten controleren op chlamydia en gonorroe. Mycoplasma genitalium zit alleen in uitgebreidere panels. Controleer dus vooraf wat een test precies dekt.

Is mycoplasma genitalium te behandelen?

Ja, met antibiotica via de huisarts of GGD. Omdat de bacterie vaak ongevoelig is voor gangbare middelen, kiest de arts het juiste antibioticum, soms na aanvullend labonderzoek. Maak een kuur altijd af en ga terug als de klachten aanhouden.