Bruine afscheiding: oorzaken en wanneer je moet opletten

Bruine afscheiding is meestal onschuldig. De bruine kleur is bijna altijd oud bloed dat zich mengt met je gewone afscheiding, bijvoorbeeld vlak voor of na je menstruatie. Vaak verdwijnt het na een paar dagen vanzelf. Toch zijn er situaties waarin je bruine afscheiding serieus moet nemen: na de overgang, tijdens een zwangerschap, of als er pijn, koorts of een vieze geur bij komt. Hieronder lees je de mogelijke oorzaken en wanneer je naar de huisarts gaat.

Kort overzicht

• Bruine afscheiding is oud bloed gemengd met normale afscheiding en meestal onschuldig.
• Komt vaak voor rond de menstruatie, in de eerste maanden van de pil of een spiraal, of na seks.
• Ook mogelijk: het begin van een zwangerschap, de overgang en soms een infectie.
• Na de overgang is bloedverlies of bruine afscheiding altijd reden voor een bezoek aan de huisarts.
• Een soa is zelden de oorzaak; testen is vooral zinvol na onbeschermde seks.

Waarom is afscheiding soms bruin?

Bloed dat wat langer onderweg is, kleurt donker: het reageert met zuurstof en wordt bruin. Een klein beetje oud bloed dat zich mengt met normale afscheiding geeft dus bruine, soms bijna zwarte vegen. Er is maar heel weinig bloed voor nodig. Normale afscheiding wisselt bovendien door je cyclus in kleur en dikte; ook dat is geen teken van ziekte.

Onschuldige oorzaken van bruine afscheiding

• Rond je menstruatie. Vlak voor je ongesteldheid komt het bloedverlies vaak langzaam op gang; aan het eind blijft er oud bloed achter dat nog een paar dagen bruin naar buiten komt.
• Rond de eisprong. Sommige vrouwen hebben halverwege de cyclus een klein beetje bloedverlies.
• Hormonale anticonceptie. In de eerste maanden van de pil, een spiraal of een ander hormonaal middel komt tussentijds bloedverlies (spotting) vaak voor. Meestal verdwijnt dit vanzelf. Houdt het aan, bespreek het dan met je huisarts.
• Na seks. Een klein slijmvlieswondje kan wat bloed geven dat later bruin naar buiten komt. Gebeurt dit een enkele keer, dan is dat meestal onschuldig.
• Het begin van een zwangerschap. Licht bloedverlies komt in het begin van een zwangerschap vaker voor en hoeft niets ernstigs te betekenen. Neem bij bloedverlies tijdens een zwangerschap wel altijd contact op met je verloskundige of huisarts.
• De overgang. In de jaren voor de menopauze wordt je cyclus onregelmatiger en komt tussentijds bloedverlies vaker voor. Lees meer over deze fase in het artikel over de overgang.

Kan bruine afscheiding een soa zijn?

Het eerlijke antwoord: zelden. Bruine afscheiding op zichzelf is geen typisch soa-symptoom. Maar sommige soa's, vooral chlamydia en gonorroe, kunnen bloedverlies tussen de menstruaties door of na seks veroorzaken. Heb je onbeschermde seks gehad én tussentijds bloedverlies of bruine afscheiding die niet bij je cyclus past, dan is een soa-test verstandig. Bekijk ook het overzicht van soa-symptomen om te zien welke andere klachten bij soa's passen.

Een vaginale schimmelinfectie veroorzaakt géén bruine afscheiding: die geeft juist witte, brokkelige afscheiding met jeuk. Herken je dat beeld, lees dan meer over de vaginale schimmelinfectie. Ruikt je afscheiding vies en is de kleur anders dan anders, dan kan een bacteriële infectie meespelen; daarmee ga je naar de huisarts.

Wanneer naar de huisarts?

Ga naar de huisarts als:

• je na de overgang bloedverlies of bruine afscheiding hebt: laat dit altijd onderzoeken;
• je zwanger bent en bloedverlies hebt: neem contact op met je verloskundige of huisarts;
• de bruine afscheiding meerdere cycli aanhoudt of steeds terugkomt buiten je menstruatie om;
• je er pijn onder in je buik of koorts bij hebt;
• je na elke keer seks bloedverlies hebt;
• de afscheiding vies ruikt of je ook jeuk of een branderig gevoel hebt.

Zelf testen: wat kan er thuis?

Een thuistest kan één specifieke vraag beantwoorden: heb ik chlamydia of gonorroe? Dat is zinvol als je onbeschermde seks hebt gehad en wilt uitsluiten dat een soa het bloedverlies verklaart. Je neemt zelf een uitstrijkje af en stuurt het naar een lab. Houd rekening met het testvenster: direct na het contact testen heeft geen zin. Hoe lang je moet wachten en welke test past, lees je in de gids soa-test kiezen.

Wat een thuistest niet kan: de oorzaak van bruine afscheiding vaststellen. Daarvoor is het verhaal eromheen nodig: je cyclus, je anticonceptie, een eventuele zwangerschap. Hoort je situatie bij de alarmsignalen hierboven, dan is de huisarts de juiste route. En ben je jonger dan 25 of gewaarschuwd door een partner, dan kun je voor een soa-test vaak gratis bij de GGD terecht.

Veelgestelde vragen

Is bruine afscheiding normaal?

Meestal wel. De bruine kleur is oud bloed dat zich mengt met je gewone afscheiding, vaak rond de menstruatie. Verdwijnt het na een paar dagen en heb je verder geen klachten, dan is er zelden iets aan de hand.

Waarom heb ik bruine afscheiding voor of na mijn menstruatie?

Vlak voor je menstruatie komt het bloedverlies langzaam op gang; na afloop verlaat het laatste, oude bloed nog je lichaam. In beide gevallen mengt een klein beetje oud bloed zich met afscheiding en kleurt die bruin. Dit is normaal.

Kan bruine afscheiding op een zwangerschap wijzen?

Licht bloedverlies komt in het begin van een zwangerschap vaker voor, en bruine afscheiding kan daar een teken van zijn. Het is alleen geen zwangerschapstest: doe bij twijfel een test. Ben je zwanger en heb je bloedverlies, neem dan altijd contact op met je verloskundige of huisarts.

Is bruine afscheiding een teken van een soa?

Zelden. Sommige soa's, zoals chlamydia, kunnen tussentijds bloedverlies geven, maar bruine afscheiding alleen wijst meestal niet op een soa. Heb je onbeschermde seks gehad, dan geeft een soa-test zekerheid.

Wanneer moet ik met bruine afscheiding naar de huisarts?

Altijd bij bloedverlies na de overgang of tijdens een zwangerschap. Verder als de afscheiding meerdere cycli aanhoudt, vies ruikt, of samengaat met buikpijn, koorts of bloedverlies na elke keer seks.