Buiktyfus vaccinatie: hoe lang geldig en hoe goed werkt hij?

De buiktyfusvaccinatie bestaat uit één prik en is drie jaar geldig. Belangrijk om te weten: de bescherming is gedeeltelijk. Het vaccin dat in Nederland wordt gebruikt beschermt ongeveer zestig tot zeventig procent van de gevaccineerden, en daarom blijft voorzichtig zijn met eten en drinken ook na de prik gewoon nodig. Buiktyfus wordt vooral geadviseerd bij langere reizen naar gebieden met minder goede sanitaire voorzieningen, met Zuid-Azië als bekendste voorbeeld. Hieronder lees je wanneer de prik zinvol is, hoe lang je beschermd bent en wat het kost.

Wat is buiktyfus eigenlijk?

Buiktyfus is een infectie met een salmonellabacterie die zich, anders dan bij een gewone voedselvergiftiging, door het hele lichaam verspreidt. De ziekte begint meestal sluipend, ongeveer een tot drie weken na besmetting. Kenmerkend is koorts die dag na dag verder oploopt, samen met hoofdpijn, buikpijn, een ziek gevoel en weinig eetlust. Diarree hoort er soms bij, maar verstopping komt net zo goed voor. Dat maakt buiktyfus lastig te herkennen: veel reizigers denken eerst aan griep.

De ziekte is goed te behandelen met antibiotica en de meeste mensen knappen daarna op. Toch is het serieus: onbehandeld kan de infectie weken duren en complicaties geven, en in delen van de wereld reageren de bacteriën steeds minder goed op de gebruikelijke antibiotica. Naast buiktyfus bestaat paratyfus, een mildere variant waartegen het vaccin niet beschermt. Buiktyfus is iets anders dan vlektyfus, dat door luizen wordt overgebracht.

Hoe krijg je het?

De bacterie verlaat het lichaam via de ontlasting en komt via handen, water of voedsel bij een volgende persoon binnen. Dat gebeurt bijvoorbeeld via drinkwater of ijsblokjes, via rauwe groenten en fruit die met besmet water zijn gewassen, of via eten dat is klaargemaakt door iemand die de bacterie bij zich draagt zonder zelf ziek te zijn.

Juist dat laatste maakt de ziekte hardnekkig: een deel van de mensen die buiktyfus heeft gehad, scheidt nog lange tijd bacteriën uit. Daardoor blijft de ziekte circuleren in gebieden waar drinkwater en riolering niet overal op orde zijn.

Wie heeft deze vaccinatie nodig?

De vaccinatie wordt meestal geadviseerd bij verblijven van ongeveer twee weken of langer in gebieden waar buiktyfus voorkomt. Denk aan India, Pakistan, Bangladesh en Nepal, waar het risico het hoogst is, en verder aan delen van Zuidoost-Azië, Afrika en Latijns-Amerika.

Naast de duur van je reis telt hoe je reist. Ga je backpacken, eet je bij straatkeukens, verblijf je op het platteland of logeer je bij familie, dan is het risico groter dan bij een kort hotelverblijf. Ook bij een kortere reis kan de prik dus worden geadviseerd. De indicatie is persoonsgebonden.

Het vaccin dat in Nederland wordt gebruikt, kan worden gegeven vanaf twee jaar. Voor jongere kinderen wordt vooral op hygiëne en veilig eten en drinken gelet.

Hoe lang is de buiktyfus-vaccinatie geldig?

Drie jaar. Ga je binnen die periode opnieuw naar een risicogebied, dan hoef je niets te doen. Reis je later weer, dan volstaat opnieuw één prik om weer drie jaar beschermd te zijn.

De opbouw van bescherming duurt ongeveer tien tot veertien dagen, dus plan de prik bij voorkeur minstens twee weken voor vertrek.

Bij de geldigheid hoort een eerlijke kanttekening. Het vaccin voorkomt niet elke besmetting: ongeveer zestig tot zeventig procent van de gevaccineerden is beschermd. Wel verkleint de prik de kans op een ernstig beloop met langdurige koorts en ziekenhuisopname. Zie hem dus als een extra laag bovenop je eigen voorzichtigheid.

Hoe werkt het schema?

Het schema is eenvoudig: één injectie in de bovenarm. Er is geen tweede prik nodig en er is geen serie die je later moet afmaken. Na drie jaar volgt een herhaalprik als je opnieuw naar een risicogebied gaat.

Omdat de bescherming gedeeltelijk is, hoort bij dit vaccin standaard advies over voedsel en water: drink water uit gesloten flessen of gekookt water, wees terughoudend met ijsblokjes, eet warm en doorverhit voedsel, schil fruit zelf, en wees voorzichtig met rauwe groente, rauwe schelpdieren en ongepasteuriseerde melk. Handen wassen voor het eten en na toiletbezoek helpt aantoonbaar. Deze maatregelen beschermen je meteen ook tegen hepatitis A en reizigersdiarree.

Wat kost het en wordt het vergoed?

Buiktyfus is met één prik een van de eenvoudigere reisvaccinaties, maar de prijs verschilt per aanbieder en er komen meestal consultkosten bij voor het reisadvies.

Reisvaccinaties zitten niet in de basisverzekering. Vergoeding loopt via een aanvullende verzekering, en de dekking verschilt sterk per polis: soms een maximumbedrag per jaar voor vaccinaties en consult, soms alleen bij een gecontracteerde aanbieder, soms geen vergoeding. Vaak vergoeden verzekeraars alleen vaccinaties die volgens de landelijke reizigersadvisering worden aanbevolen. Voor die vergoedingen betaal je geen eigen risico.

Bijwerkingen

Het vaccin bevat geen levende bacteriën en wordt goed verdragen. Wat het meest voorkomt is een pijnlijke, rode of licht gezwollen injectieplaats gedurende een dag of twee. Daarnaast kunnen hoofdpijn, moeheid, spierpijn en soms lichte koorts optreden.

Ernstige reacties zijn zeldzaam. Meld bij je consult of je eerder een heftige allergische reactie op een vaccin hebt gehad, of je zwanger bent, en welke medicijnen je gebruikt.

Veelgestelde vragen

Hoe lang is de buiktyfus vaccinatie geldig?

Drie jaar. Reis je daarna opnieuw naar een risicogebied, dan is één herhaalprik voldoende voor weer drie jaar.

Hoe goed beschermt de buiktyfus prik?

Ongeveer zestig tot zeventig procent van de gevaccineerden is beschermd. De prik verkleint bovendien de kans op een ernstig beloop. Blijf daarom ook na vaccinatie voorzichtig met eten en drinken.

Heb ik de prik nodig voor een korte vakantie?

Vaak wordt hij geadviseerd vanaf ongeveer twee weken verblijf, maar ook bij een kortere reis kan het advies gelden als je avontuurlijk reist, op het platteland verblijft of veel buiten de deur eet.

Beschermt het vaccin ook tegen paratyfus?

Nee. Paratyfus is een verwante maar mildere ziekte waartegen dit vaccin niet werkt. Hygiëne blijft daarvoor de belangrijkste bescherming.

Wat moet ik doen als ik op reis koorts krijg die blijft oplopen?

Zoek dan medische hulp ter plaatse, ook als je gevaccineerd bent, en vertel waar je bent geweest. Ook na thuiskomst is aanhoudende koorts een reden om je huisarts te bellen.

Worden reisvaccinaties vergoed?

Niet vanuit de basisverzekering. Via een aanvullende verzekering is vergoeding mogelijk, meestal tot een maximumbedrag per jaar.

Disclaimer

Dit artikel is algemene voorlichting en geen persoonlijk medisch advies. Of de buiktyfusvaccinatie voor jou zinvol is hangt af van je bestemming, de duur en aard van je reis, je leeftijd en je gezondheid. Laat je adviseren door je huisarts, de GGD of een erkende reizigerskliniek, bij voorkeur enkele weken voor vertrek.