Hamartoom long: wat je moet weten en waarom je je meestal geen zorgen hoeft te maken

• Hamartomen zijn de meest voorkomende goedaardige longtumoren bij volwassenen.

• Ze worden vaak per toeval ontdekt en geven zelden klachten.

• De kans dat een hamartoom kwaadaardig wordt, is extreem klein.

• Behandeling is meestal niet nodig; controle volstaat vaak.

Een hamartoom in de long is een goedaardige tumor die bestaat uit normaal longweefsel, maar dan in een abnormale rangschikking. Dit betekent dat de cellen op zichzelf niet afwijkend zijn, maar wel hoe ze samenklonteren. Ongeveer 6-8% van de longknobbeltjes die op een röntgenfoto worden gezien, blijkt een hamartoom te zijn. Het is daarmee de meest voorkomende goedaardige longtumor bij volwassenen. In tegenstelling tot kwaadaardige tumoren, groeit een hamartoom meestal heel langzaam en vormt het zelden een gevaar.

Hamartomen worden vaak per toeval ontdekt tijdens een röntgenfoto of CT-scan van de borstkas, bijvoorbeeld bij onderzoek naar iets anders. Omdat ze meestal geen klachten geven, merk je zelf vaak niets van een hamartoom. Op een CT-scan zijn hamartomen vaak te herkennen aan de aanwezigheid van vetweefsel en soms typische verkalkingen, die ook wel 'popcorn calcificaties' worden genoemd.

Soms wordt een hamartoom gevonden tijdens onderzoek naar andere oorzaken van kortademigheid, zoals bij benauwd door verkeerde ademhaling of kortademigheid bij inspanning.

De meeste hamartomen veroorzaken geen klachten, omdat ze klein blijven en langzaam groeien. Symptomen als hoesten, kortademigheid of pijn komen zelden voor, en meestal alleen bij grotere tumoren die bijvoorbeeld tegen de luchtwegen aandrukken. De kans dat een hamartoom in de long kwaadaardig wordt en verandert in longkanker is extreem klein.

Wanneer je toch last krijgt van klachten zoals benauwdheid, kan dit ook door andere oorzaken komen, bijvoorbeeld bronchiectasieën of een longembolie. Het is dan belangrijk om dit met je arts te bespreken.

Zolang een hamartoom geen klachten veroorzaakt en niet groter wordt, is behandeling meestal niet nodig. Vaak wordt geadviseerd om het hamartoom regelmatig te controleren met een scan, bijvoorbeeld jaarlijks, om te zien of er veranderingen zijn. Alleen als het hamartoom groeit, klachten veroorzaakt of als er twijfel bestaat over de diagnose, kan een chirurgische verwijdering worden overwogen.

Een longarts (pulmoloog) bekijkt je situatie en bepaalt samen met jou het beleid: observeren, regelmatig scannen of eventueel opereren. Via DoctorEve kun je zorgverleners vergelijken op wachttijd en locatie als je een afspraak met een longarts nodig hebt. Bij klachten die lijken op COPD, lees dan ook meer over COPD en fysiotherapie: ademruimte terugvinden.

Kan een hamartoom vanzelf verdwijnen?

Nee, een hamartoom verdwijnt meestal niet vanzelf, maar ze blijven vaak jarenlang onveranderd.

Hoe vaak moet een hamartoom gecontroleerd worden?

Je longarts bepaalt het controleschema, maar meestal is jaarlijkse controle met een scan voldoende als het hamartoom stabiel blijft.

Wanneer is een operatie bij een hamartoom noodzakelijk?

Een operatie is alleen nodig als het hamartoom groeit, klachten veroorzaakt of als er twijfel bestaat over de diagnose.