Spermatocèle, een goedaardige zwelling in de balzak

• Een spermatocèle is een goedaardige, met vocht gevulde zwelling in de bijbal, meestal pijnloos.

• Komt vooral voor bij mannen tussen 20 en 50 jaar en wordt vaak toevallig ontdekt.

• Behandeling is meestal niet nodig, tenzij er klachten zijn zoals pijn of hinder.

• Een uroloog is de specialist voor diagnose en behandeling.

Een spermatocèle is een zwelling die ontstaat in de bijbal, vlak boven of achter de testikel. Deze zwelling is gevuld met helder of melkachtig vocht en zaadcellen, waardoor het vaak zacht en soepel aanvoelt. De grootte van een spermatocèle kan sterk verschillen: soms is het maar een paar millimeter, soms enkele centimeters groot. Spermatocèles zijn goedaardig en veranderen zelden in kanker, wat ze onderscheiden van andere zwellingen in het scrotum. Meer weten over andere goedaardige zwellingen? Lees dan ook over niercystes en hun kenmerken.

In de meeste gevallen merk je weinig van een spermatocèle en wordt deze bij toeval ontdekt, bijvoorbeeld tijdens het douchen of bij een medische controle. Grotere spermatocèles kunnen wel klachten geven, zoals een zwaar gevoel in het scrotum of een zichtbare, soms voelbare zwelling. Het is verstandig om regelmatig zelf je testikels te onderzoeken, zodat je veranderingen vroegtijdig opmerkt en direct actie kunt ondernemen bij afwijkingen. Wil je meer weten over het herkennen van afwijkingen? Bekijk dan het artikel over herkenning van testiscarcinoom.

Om te bepalen of je een spermatocèle hebt, start de arts met een lichamelijk onderzoek van het scrotum. Hierbij voelt de arts aan de zwelling om de grootte, plaats en consistentie te beoordelen. Als er twijfel is over de oorzaak of uit voorzorg, wordt er een echografie van het scrotum gemaakt. Hiermee kan de arts de zwelling beter in beeld brengen en andere aandoeningen uitsluiten. Soms lijken klachten op andere problemen, zoals infertiliteit bij de man door zwellingen of verstoppingen.

Zolang een spermatocèle geen klachten veroorzaakt, is behandeling meestal niet nodig. Je kunt het rustig in de gaten houden en regelmatig zelfonderzoek doen. Krijg je last van aanhoudende pijn, groeit de zwelling snel of ervaar je hinder bij het zitten, sporten of bewegen, dan kun je samen met een uroloog een operatie (spermatocèle-excisie) overwegen. De uroloog bespreekt de ingreep, het herstel en de risico’s met je. Via DoctorEve kun je zorgverleners vergelijken op wachttijd en locatie, zodat je snel geholpen wordt.

• Na een operatie kan de spermatocèle in zeldzame gevallen terugkomen.

• Complicaties van de operatie zijn onder andere infectie, bloeding of schade aan de bijbal, wat invloed kan hebben op je vruchtbaarheid.

• Overweeg samen met je uroloog of behandeling nodig is, zeker als je kinderwens hebt.

Soms helpt het om je bekkenbodemspieren te versterken om ongemak in het scrotum te verminderen. Meer hierover lees je in het artikel bekkenbodemoefeningen voor mannen.

Kan een spermatocèle vanzelf verdwijnen?

Een spermatocèle verdwijnt meestal niet vanzelf, maar blijft vaak stabiel in grootte. Alleen bij klachten of snelle groei is behandeling nodig.

Is een spermatocèle gevaarlijk of kan het kanker worden?

Nee, een spermatocèle is goedaardig en verandert zelden in kanker. Houd de zwelling wel goed in de gaten op veranderingen.

Heeft een spermatocèle invloed op vruchtbaarheid?

Een spermatocèle zelf heeft doorgaans geen invloed op de vruchtbaarheid. Na een operatie kan er wel schade aan de bijbal ontstaan, wat vruchtbaarheid kan beïnvloeden.

Wanneer moet ik naar de huisarts of uroloog met een zwelling in het scrotum?

Ga naar de huisarts of uroloog bij pijn, snelle groei of als de zwelling hinderlijk wordt. Ook als je twijfelt over de aard van de zwelling is het verstandig om dit te laten beoordelen.