Schwannoom (akoestisch) begrijpen en behandelen

• Een schwannoom is een goedaardige zenuwtumor, meestal in het evenwichtsorgaan.

• Klachten zijn vaak eenzijdig gehoorverlies, oorsuizen en soms evenwichtsproblemen.

• Niet elke tumor hoeft direct behandeld; soms is afwachten met regelmatige MRI's voldoende.

• Behandeling is maatwerk: operatie of bestraling, afhankelijk van grootte en groei.

Een schwannoom is een goedaardige tumor die ontstaat uit Schwann-cellen, de cellen die zenuwen omhullen en beschermen. Het akoestisch schwannoom, of vestibulair schwannoom, groeit aan de evenwichtszenuw in het binnenoor. Deze tumor groeit meestal langzaam en wordt bijna nooit kwaadaardig, waardoor spoed vaak niet nodig is. Schwannomen komen het meest voor bij volwassenen tussen de 30 en 60 jaar. Het herkennen van de specifieke locatie en groeisnelheid is belangrijk voor het vervolgtraject.

Ook andere zenuwaandoeningen, zoals opticusneuritis, kunnen specifieke klachten geven.

Het meest opvallende symptoom van een akoestisch schwannoom is eenzijdig gehoorverlies, vaak sluipend ontstaan. Daarnaast kun je last krijgen van oorsuizen (tinnitus) en soms problemen met je evenwicht. Deze klachten ontstaan doordat de tumor drukt op de zenuwen in het binnenoor. Bij deze symptomen wordt altijd een gehoortest (audiometrie) uitgevoerd om het gehoorverlies te meten. Bij duizeligheid is het goed om te weten dat duizeligheid ook door nekproblemen kan ontstaan.

De diagnose van een akoestisch schwannoom wordt gesteld met een MRI van het hoofd, specifiek gericht op de brughoek waar de tumor vaak groeit. Als er sprake is van eenzijdig gehoorverlies of oorsuizen, wordt standaard een gehoortest (audiometrie) gedaan om het gehoor in kaart te brengen. Bij kleine tumoren zonder veel klachten kiezen artsen vaak voor een 'wait and scan'-benadering: je krijgt dan regelmatig een MRI om te zien of de tumor groeit. Dit zorgt ervoor dat je niet onnodig snel behandeld wordt en complicaties zoveel mogelijk worden voorkomen. Regelmatige controles zijn dus essentieel in het beleid.

De behandeling van een akoestisch schwannoom verschilt per persoon en hangt af van de grootte, groeisnelheid en de klachten. Mogelijkheden zijn stereotactische bestraling, zoals met de Gamma Knife, of een operatie via de brughoek. Bij grotere tumoren of als de tumor snel groeit, is een operatie meestal noodzakelijk. De belangrijkste specialisten bij deze behandeling zijn de KNO-arts, de neurochirurg en de radiotherapeut. Het doel van de behandeling is vooral het stopzetten van de tumorgroei en het voorkomen van complicaties; volledig herstel van het gehoor is zeldzaam. Via DoctorEve kun je zorgverleners vergelijken op wachttijd en locatie.

Aanhoudend oorsuizen kan erg belastend zijn; lees meer over oorsuizen door nekklachten als je meerdere oorzaken wilt uitzoeken. Bij hoofdpijnklachten die samengaan met schwannoom-gerelateerde symptomen, kan hoofdpijn vanuit de nek ook een rol spelen.

Na de behandeling van een akoestisch schwannoom kun je restklachten houden, zoals blijvende doofheid aan één oor, evenwichtsproblemen of soms uitval van de aangezichtszenuw. Dit komt doordat de tumor dicht bij belangrijke zenuwen zit. Regelmatige controle door je specialist blijft nodig, zelfs als de tumor is verwijderd of bestraald, om op tijd nieuwe klachten te signaleren.

Is een schwannoom altijd kwaadaardig?

Nee, een schwannoom is vrijwel altijd goedaardig en groeit meestal langzaam.

Kan mijn gehoor herstellen na behandeling?

De kans op volledig herstel van het gehoor na behandeling is klein; het doel van de behandeling is vooral om verdere groei te stoppen.

Welke specialist moet ik raadplegen bij een schwannoom?

De KNO-arts, neurochirurg en radiotherapeut zijn de belangrijkste specialisten voor de behandeling van een akoestisch schwannoom.

Hoe vaak moet ik gecontroleerd worden als ik niet direct behandeld word?

Bij een 'wait and scan'-beleid krijg je regelmatig een MRI, meestal jaarlijks, om de groei van de tumor te volgen.