Pancreas divisum, een aangeboren variant van de alvleesklier

• Pancreas divisum is een aangeboren variant waarbij de afvoergangen van de alvleesklier niet volledig zijn samengesmolten.

• Ongeveer 5-10% van de mensen heeft deze afwijking, maar de meesten merken er niets van.

• Slechts een klein deel krijgt klachten zoals terugkerende buikpijn of pancreatitis.

• Diagnose en behandeling zijn alleen nodig bij klachten; leefstijl kan een rol spelen in het verminderen van symptomen.

Pancreas divisum is een aangeboren anatomische variant waarbij de twee delen van de alvleesklier niet volledig samensmelten tijdens de embryonale ontwikkeling. Door deze afwijking stroomt het grootste deel van het pancreassap via de ductus Santorini, een accessoire afvoergang, in plaats van via de hoofdgang (ductus Wirsung). Dit heeft meestal geen gevolgen voor de werking van de alvleesklier. Pancreas divisum vergroot niet het risico op alvleesklierkanker. Wil je meer weten over andere afwijkingen van de alvleesklier, bekijk dan pancreascyste: begrijpelijke uitleg en steun bij deze aandoening.

De meeste mensen met pancreas divisum hebben geen klachten en ontdekken de afwijking vaak pas toevallig. Toch kan pancreas divisum het risico op terugkerende (chronische) of acute pancreatitis verhogen. Hierbij kan je last krijgen van terugkerende buikpijn, misselijkheid en braken, vooral na het eten. Slechts een klein deel van de mensen met pancreas divisum ontwikkelt daadwerkelijk klachten. Soms lijken deze klachten op die van andere aandoeningen, zoals pancreasinsufficiëntie exocrien of galstenen.

De diagnose pancreas divisum wordt meestal gesteld met MRCP (magnetische resonantie cholangiopancreatografie), een scan waarbij de afvoergangen van de alvleesklier goed zichtbaar zijn. Soms wordt ERCP (endoscopische retrograde cholangiopancreatografie) gebruikt, vooral als er een behandeling nodig is of als er complicaties zijn. Via DoctorEve kun je zorgverleners vergelijken op wachttijd en locatie.

Behandeling is alleen nodig als je klachten hebt of als er complicaties zijn zoals pancreatitis. Bij terugkerende klachten kan een endoscopische behandeling, zoals sfincterotomie van de kleine papil, worden overwogen. Medicatie zoals pijnstillers of enzympreparaten kan ook helpen om symptomen te verminderen. Als je ernstige of terugkerende klachten hebt, kan een maag-darm-leverarts (MDL-arts) je verder onderzoeken en behandelen. Het is belangrijk om alcohol en vetrijke maaltijden te vermijden als je klachten hebt. Wil je weten hoe een MDL-arts je kan helpen bij andere aandoeningen, lees dan over obstipatie door bekkenbodemdisfunctie. Let op: pancreas divisum vergroot niet het risico op alvleesklierkanker, zoals je kunt lezen in pancreascarcinoom: begrijpelijke uitleg en steun voor jou.

• Endoscopische behandeling bij terugkerende klachten.

• Medicatie zoals pijnstillers of enzympreparaten.

• Vermijd alcohol en vetrijke maaltijden.

Kan pancreas divisum vanzelf klachten geven, of is er altijd een uitlokkende factor?

Pancreas divisum kan vanzelf klachten geven, vooral terugkerende buikpijn of pancreatitis, maar soms ontstaan klachten pas door uitlokkende factoren zoals vetrijke maaltijden of alcohol.

Moet ik mijn dieet aanpassen als ik pancreas divisum heb zonder klachten?

Nee, als je geen klachten hebt hoef je je dieet niet aan te passen. Aanpassingen zijn vooral nodig bij klachten of complicaties.

Hoe groot is de kans dat ik pancreatitis krijg door pancreas divisum?

De kans is klein; slechts een klein deel van mensen met pancreas divisum krijgt daadwerkelijk pancreatitis.

Wordt pancreas divisum altijd gevonden bij onderzoek naar buikklachten?

Pancreas divisum wordt alleen gevonden als er gericht onderzoek wordt gedaan met MRCP of ERCP. Het wordt niet standaard onderzocht bij buikklachten.