Ascites: vocht in de buik herkennen en behandelen

• Ascites is een ophoping van vocht in de buik, meestal door problemen met de lever.

• Leverschade door alcohol, vetophoping, medicijnen, drugs of virussen kan leiden tot ascites.

• Hepatitis A en B genezen vaak vanzelf, maar hepatitis C vraagt meestal om medicijnen.

• Leverschade wordt vaak pas ontdekt via bloedonderzoek, niet doordat je zelf klachten merkt.

Ascites ontstaat als de lever niet goed functioneert, waardoor vocht zich ophoopt in de buik. Vaak komt dit door leverontsteking (hepatitis) of leverschade, waardoor de lever het vocht niet meer goed kan verwerken. Klachten van ascites merk je meestal pas als er veel vocht in de buik zit, zoals een opgezwollen buik, een zwaar gevoel of een drukkend gevoel aan de zijkant.

Bij andere aandoeningen die samenhangen met leverproblemen, zoals non-alcoholische leververvetting (NAFLD), kan het risico op ascites ook toenemen. Zeker als je merkt dat je buikomvang snel toeneemt zonder duidelijke reden, is het verstandig om dit te laten onderzoeken.

De meest voorkomende oorzaak van ascites is leverontsteking, die vaak wordt veroorzaakt door virussen zoals hepatitis A, B en C. Alcoholgebruik kan ook schade toebrengen aan de lever, net als veel vet in de lever, bepaalde medicijnen, drugs, maar ook sommige kruiden en vitamines. Die leverschade kan zich ontwikkelen tot een vetlever of leverontsteking, zonder dat je direct klachten merkt.

Hepatitis A en B gaan meestal vanzelf over; het lichaam ruimt het virus op. Heb je hepatitis C, dan zijn er vaak medicijnen nodig om het virus te bestrijden. Naast leverproblemen kan overgewicht een rol spelen bij het ontstaan van leververvetting en ascites, zoals je verder kunt lezen in het artikel over hart- en vaatziekten en overgewicht.

Soms wordt ascites ook gezien bij andere aandoeningen die samenhangen met overgewicht, bijvoorbeeld bij refluxklachten door overgewicht.

Leverschade merk je vaak niet direct aan klachten, daarom wordt het meestal pas ontdekt bij onderzoek. Met bloedonderzoek (levertesten) kan worden vastgesteld of de lever minder goed werkt. Bij verdenking op ascites onderzoekt de arts je buik en kan aanvullend beeldvormend onderzoek zoals een echo van de buik nodig zijn, om vochtophoping te bevestigen.

Soms wordt er ook een klein beetje vocht uit de buik gehaald voor verder onderzoek, om de oorzaak van de ascites beter te begrijpen. Via DoctorEve kun je zorgverleners vergelijken op wachttijd en locatie als je een specialistische diagnose nodig hebt.

De behandeling van ascites richt zich altijd op de onderliggende oorzaak. Bij hepatitis C zijn er vaak medicijnen nodig om het virus te bestrijden. Als alcoholgebruik of medicijnen de lever hebben beschadigd, is het stoppen met deze middelen essentieel om verdere schade te voorkomen en de kans op herstel te vergroten.

De maag-darm-leverarts (MDL-arts) en hepatoloog zijn de specialisten die je verder kunnen behandelen bij ascites. Zij kijken naar de oorzaak van de leverschade, stellen een behandelplan op en begeleiden je bij het herstel. Soms zijn er aanvullende behandelingen nodig, bijvoorbeeld om het overtollige vocht uit de buik te verwijderen of om complicaties te voorkomen.

Wil je weten hoe andere leverziekten kunnen verlopen of wat je kunt doen bij klachten, lees dan ook ons artikel over non-alcoholische leververvetting (NAFLD).

Wat zijn de eerste symptomen van ascites?

De eerste symptomen zijn vaak een opgezette buik, een vol gevoel en soms een toename van het lichaamsgewicht door het vocht.

Kan ascites vanzelf verdwijnen?

Ascites verdwijnt meestal niet vanzelf en behandeling is vaak nodig om het vocht te verminderen en de oorzaak aan te pakken.

Welke onderzoeken zijn nodig bij verdenking op ascites?

Bij verdenking op ascites worden bloedonderzoek, lichamelijk onderzoek en meestal een echo van de buik uitgevoerd.

Welke specialist behandelt ascites?

Een maag-darm-leverarts (MDL-arts) of hepatoloog behandelt ascites en begeleidt je bij de behandeling van de onderliggende oorzaak.