Huidschimmel: herkennen, testen en behandelen

Huidschimmel is een besmettelijke infectie van je huid, hoofdhuid of nagels. Je herkent huidschimmel meestal aan een rode, ringvormige plek die aan de rand schilfert, aan jeuk en kloofjes tussen je tenen, of aan een verdikte, brokkelige nagel (kalknagel). De meeste vormen genezen goed met een antischimmelcrème. Voor nagels ligt dat anders: die behandeling duurt maanden. Juist dan is het verstandig om eerst te laten testen of het echt een schimmel is. Hieronder lees je hoe je de verschillende vormen herkent, wanneer een test zin heeft en hoe de behandeling er globaal uitziet.

Kort overzicht

• Huidschimmel is besmettelijk en groeit het best op warme, vochtige plekken: tussen je tenen, in je liezen, in huidplooien.
• Op de gladde huid zie je vaak een ringvormige rode plek met een schilferende rand die in het midden geneest.
• Een kalknagel (schimmelnagel) is verdikt, geel of wit verkleurd en brokkelig.
• Niet elke afwijkende nagel is een schimmelnagel. Eerst testen voorkomt dat je maandenlang voor niets behandelt.
• De meeste huidschimmel geneest met een crème van de drogist of apotheek. Voor nagels zijn vaak tabletten via de huisarts nodig.

Wat is huidschimmel?

Huidschimmel wordt veroorzaakt door schimmels die leven van keratine, het bouwmateriaal van je huid, haren en nagels. Deze schimmels groeien het best waar het warm en vochtig is. Daarom zitten infecties vaak tussen de tenen, in de liezen, in huidplooien en op de voeten.

Je loopt huidschimmel op via huidschilfers van iemand anders. Dat gebeurt bijvoorbeeld op de vloer van een kleedkamer, sportschool of zwembad, of via direct huidcontact. Ook huisdieren kunnen een schimmel overdragen. Huidschimmel zegt niets over hoe schoon je bent: iedereen kan het krijgen.

Zo herken je de verschillende vormen

Ringworm heeft niets met wormen te maken. De naam komt van de ringvorm van de plek.

Jeuk kan ook een andere oorzaak hebben. Bij vrouwen komt een vaginale schimmelinfectie veel voor, en hevige jeuk over het hele lichaam die 's nachts erger wordt past eerder bij schurft dan bij huidschimmel.

Schimmelnagel: waarom een test vóór de behandeling zin heeft

Een dikke, verkleurde nagel is niet automatisch een schimmelnagel. Ook psoriasis, eczeem en oud letsel, bijvoorbeeld door stoten of knellende schoenen, kunnen een nagel verdikken of verkleuren. Van buiten is het verschil vaak niet te zien, zelfs niet voor een arts.

Dat maakt een schimmelnagel test zinvol vóórdat je begint met behandelen. De behandeling van een schimmelnagel met tabletten duurt namelijk maanden, en die medicijnen kunnen bijwerkingen geven en wisselwerken met andere middelen. Bovendien werken de tabletten niet bij iedereen. Behandel je een nagel die helemaal geen schimmel bevat, dan heb je wel de nadelen maar nooit het resultaat. Daarom is het verstandig om, zeker bij twijfel, eerst met onderzoek van een stukje nagel te laten vaststellen of het echt om een schimmel gaat voordat je aan tabletten begint.

Bij zo'n test wordt wat afgeknipte nagel of nagelgruis in een lab onderzocht op schimmel. Dat kan via de huisarts, en er bestaan ook thuistesten waarbij je zelf materiaal opstuurt.

Behandeling: wat helpt?

Huid. De meeste huidschimmel geneest met een antischimmelcrème, bijvoorbeeld met miconazol of terbinafine. Die smeer je dagelijks op de plek en een stukje eromheen. Smeer daarna nog een tijdje door, ook als de plek al weg lijkt, anders komt de schimmel snel terug. Houd de huid verder droog, vooral tussen de tenen en in de plooien.

Hoofdhuid. Schimmel op de hoofdhuid geneest niet met alleen crème. Daarvoor zijn tabletten nodig, via de huisarts.

Nagels. Een antischimmelcrème of -lak werkt bij een nagel meestal niet goed. Voor echte genezing zijn meestal tabletten nodig, via de huisarts en bij voorkeur nadat is vastgesteld dat het echt om een schimmel gaat. Een nagel groeit langzaam: je ziet het resultaat pas als de gezonde nagel is uitgegroeid, en dat duurt maanden. Behandelen is trouwens niet verplicht. Heb je geen pijn en stoort de nagel je niet, dan is niets doen ook een redelijke keuze.

Voorkomen dat het terugkomt

• Droog je voeten goed af, ook tussen de tenen.
• Draag slippers in gemeenschappelijke douches, kleedkamers en zwembaden.
• Trek elke dag schone sokken aan en wissel van schoenen, zodat ze kunnen drogen.
• Deel geen handdoeken, sokken of schoenen met anderen.
• Behandel voetschimmel op tijd: een schimmel tussen de tenen kan zich uitbreiden naar de nagels.

Wanneer naar de huisarts?

• De plek wordt groter of komt terug, ondanks twee weken smeren met een antischimmelcrème.
• De schimmel zit op de hoofdhuid, of er ontstaan kale plekken.
• Het gaat om een baby of jong kind.
• Je hebt diabetes of een verzwakt afweersysteem.
• De nagel is pijnlijk, of meerdere nagels zijn aangedaan.
• Je twijfelt of het schimmel, eczeem of psoriasis is.
• De huid wordt rood, warm en pijnlijk, of je krijgt koorts. Dat kan op een bacteriële infectie wijzen.

Verandert een plek op je huid van vorm of kleur zonder dat er schilfers of jeuk bij horen? Denk dan ook aan andere oorzaken en lees hoe je je moedervlekken checkt.

Zelf testen: wat kan er thuis?

Met een thuistest voor huidschimmel stuur je zelf huidschilfers of een stukje nagel naar een lab. Daar wordt onderzocht of er schimmel aantoonbaar is. Zo'n test is vooral zinvol bij een verdachte nagel, omdat je daarmee voorkomt dat je maandenlang behandelt voor iets wat geen schimmel is. Ook bij een huidplek waar je over twijfelt kan een test duidelijkheid geven.

Er zijn wel beperkingen. De afname luistert nauw: zit er te weinig materiaal in het monster, dan kan de uitslag ten onrechte negatief zijn. En een positieve uitslag vertelt je nog niet welke behandeling bij jou past. Voor tabletten heb je sowieso de huisarts nodig, die kan het onderzoek ook zelf regelen. Meer over de betrouwbaarheid van dit soort testen lees je bij hoe betrouwbaar thuistesten zijn.

Veelgestelde vragen

Is huidschimmel besmettelijk?

Ja. Huidschimmel verspreidt zich via huidschilfers, bijvoorbeeld via vloeren van kleedkamers en zwembaden, via handdoeken of via direct huidcontact. Ook van huisdieren kun je een schimmel oplopen. Goed drogen, slippers dragen en niets delen verkleint de kans.

Gaat huidschimmel vanzelf over?

Meestal niet. Zonder behandeling blijft de schimmel vaak bestaan of breidt hij zich langzaam uit. Met een antischimmelcrème geneest de huid in de meeste gevallen goed. Nagels genezen vrijwel nooit vanzelf.

Hoe weet ik of het schimmel of eczeem is?

Dat is van buiten lastig te zien. Een schimmelplek is vaak ringvormig, schilfert aan de rand en geneest in het midden, terwijl eczeem meestal grilliger en droger is. Zeker weten doe je het alleen met onderzoek van huidschilfers. Twijfel je, ga dan naar de huisarts of laat een test doen voordat je lang gaat smeren.

Hoe lang duurt het voor een kalknagel weg is?

Maanden. De tabletten doden de schimmel, maar de beschadigde nagel moet daarna nog uitgroeien, en nagels groeien langzaam. Bij teennagels kan het bij elkaar ongeveer een jaar duren voordat de nagel er weer normaal uitziet.

Kan ik met voetschimmel naar het zwembad?

Dat mag, maar je kunt anderen besmetten via huidschilfers op de natte vloer. Draag daarom slippers in de kleedkamer en douche, en begin met behandelen. Zo bescherm je anderen én je eigen nagels.