Vingerprik-bloedtest: zo neem je thuis goed bloed af

Een vingerprik is de meest gebruikte manier om thuis bloed af te nemen voor een bloedtest. Met een klein prikkertje (lancet) prik je in je vingertop en vang je een paar druppels bloed op in een buisje, dat je opstuurt naar een laboratorium. Dat klinkt simpel, en dat is het meestal ook, als je je goed voorbereidt. Veel mislukte afnames komen door koude handen en haast. Hieronder vind je een stappenplan, de veelgemaakte fouten en de situaties waarin een buisje via de prikpost logischer is.

Kort overzicht

• Warmte is het halve werk. Uit warme handen komt bloed veel makkelijker dan uit koude.
• Prik in de zijkant van je vingertop, niet in het midden van het topje.
• Niet hard knijpen of stuwen. Daardoor kan het monster beschadigen en de uitslag vertekenen.
• De gebruiksaanwijzing van jouw test gaat altijd voor op dit algemene stappenplan.
• Lukt de vingerprik niet, of zijn er veel waarden nodig? Dan is bloedprikken via een prikpost de logischere route.

Stappenplan: zo doe je een vingerprik

1. Lees eerst de gebruiksaanwijzing van je test. Check of je nuchter moet zijn en op welk moment van de dag je moet prikken. Elke test is net iets anders.
2. Maak je handen warm. Houd ze een paar minuten onder warm water, of beweeg flink met je armen. Warme vingers geven veel makkelijker bloed.
3. Was en droog je handen goed. Resten van eten of crème op je huid kunnen het monster verontreinigen.
4. Kies een vinger. Meestal wordt de middel- of ringvinger aangeraden. Prik in de zijkant van de vingertop, niet in het midden.
5. Masseer je vinger zacht, van je handpalm richting je vingertop. Zacht, niet knijpen.
6. Prik met het lancet en houd je hand laag, onder je hart. De zwaartekracht helpt de druppels op weg.
7. Vang de druppels op in het buisje, tot de vullijn. Laat de druppels vanzelf komen. Vraagt jouw test om de eerste druppel weg te vegen? Doe dat dan; volg de bijsluiter.
8. Sluit het buisje en zwenk het voorzichtig als de gebruiksaanwijzing dat vraagt. Niet schudden.
9. Plak een pleister en verpak het monster volgens de instructie. Stuur het zo snel mogelijk op.

Veelgemaakte fouten

• Koude handen. De meest voorkomende reden dat er geen bloed komt. Eerst opwarmen, dan prikken.
• Hard knijpen of stuwen. Je perst dan vocht uit het weefsel mee en kunt bloedcellen beschadigen. Dat kan de uitslag vertekenen, en het lab kan het monster afkeuren.
• Het buisje niet vol maken. Te weinig bloed betekent vaak: geen analyse mogelijk. Neem de tijd en warm zo nodig tussendoor opnieuw op.
• Op het verkeerde moment prikken. Niet nuchter terwijl dat wel moet, of op een ander tijdstip dan de instructie vraagt.
• Het monster laten liggen. Stuur het op volgens de instructie, liefst dezelfde dag.

Wanneer is de prikpost logischer?

Een vingerprik is handig, maar niet altijd de beste keuze. Bloedprikken uit de arm, via huisarts of prikpost, is logischer als:

• er veel waarden tegelijk nodig zijn en dus meer bloed;
• een eerdere vingerprik mislukt is of je er erg tegenop ziet;
• je koude vingers of een slechte doorbloeding hebt en er moeilijk bloed komt;
• de bepaling die je nodig hebt niet via een vingerprik wordt aangeboden. Aanbieders bieden via de vingerprik alleen waarden aan die daarmee goed te meten zijn.

Bloed uit een vingerprik (capillair bloed) is bovendien niet voor elke bepaling gelijkwaardig aan bloed uit de arm. Wat er na het opsturen met je buisje gebeurt, lees je in van monster tot uitslag.

Wanneer naar de huisarts?

Een vingerprik-bloedtest is er voor als je zonder klachten iets wilt weten. Heb je klachten, ga dan eerst naar de huisarts; die bepaalt welk onderzoek zinvol is. Ga ook naar de huisarts als het prikwondje ontstoken raakt (toenemende roodheid, pijn of pus), al is dat bij zo'n klein prikje zeldzaam. Twijfel je wat een thuisuitslag waard is? Lees dan hoe betrouwbaar een thuistest is.

Veelgestelde vragen

Doet een vingerprik pijn?

Een korte prik, vergelijkbaar met de vingerprik bij een bloedsuikermeting. De zijkant van je vingertop is doorgaans minder gevoelig dan het midden. De meeste lancetten bij thuistesten prikken bovendien maar één keer en op een vaste, kleine diepte.

Waarom komt er geen bloed uit mijn vinger?

Bijna altijd: koude of slecht doorbloede vingers. Warm je handen een paar minuten onder warm water, beweeg je arm, houd je hand onder harthoogte en masseer zacht richting de vingertop. Helpt dat niet, prik dan een andere vinger of overweeg de prikpost.

Is bloed uit een vingerprik hetzelfde als bloed uit de arm?

Niet helemaal. Een vingerprik geeft capillair bloed, een prik in de arm veneus bloed. Voor de waarden die aanbieders via een vingerprik aanbieden, is die methode geschikt; voor sommige andere bepalingen is bloed uit de arm nodig. Daarom kun je niet elke test als vingerprik krijgen.

Hoeveel bloed heb je nodig voor een vingerprik-bloedtest?

Dat verschilt per test. Op het buisje staat een vullijn; vul tot die lijn. Meestal gaat het om enkele druppels tot een klein buisje. Hoe meer waarden er gemeten worden, hoe meer bloed er nodig is; kijk daarvoor bij zelftest of labtest wat voor test bij je vraag past.