Gezondheid van mannen: wat zeggen testosteron, PSA en cholesterol?

Wil je je testosteron laten testen, dan kan dat met een vingerprik-bloedtest. Maar een los getal zegt minder dan de verhalen online doen geloven. Dat geldt breder voor de waarden waar mannen zich zorgen over maken: testosteron, de prostaat en het hart. Sommige metingen geven echt houvast, andere vooral schijnzekerheid. Op deze pagina zie je per waarde wat meten echt oplevert.

Mannen gaan gemiddeld later naar de huisarts dan vrouwen, ook met klachten die aandacht verdienen. Een thuistest kan dan een laagdrempelige eerste stap zijn. Maar een uitslag is geen diagnose: de betekenis hangt sterk af van je klachten en je situatie.

Wanneer is testen zinvol, en wanneer niet

Zinvol is meten met een duidelijke reden. Je cholesterol en bloedsuiker één keer laten bepalen is een redelijk startpunt als je boven de 40 bent, rookt of hart- en vaatziekten in de familie hebt. Testosteron meten kan zinvol zijn bij aanhoudende klachten die erbij passen, al hoort de beoordeling daarvan bij de huisarts, die de meting zo nodig herhaalt.

Niet zinvol is testosteron meten om een supplement of trainingsschema te controleren. Ook routinematig je PSA meten zonder de voor- en nadelen te kennen is geen goed idee: begin bij de afweging, niet bij de prik. En normale uitslagen steeds opnieuw controleren voegt weinig toe.

Wanneer naar de huisarts

• Een drukkende of beklemmende pijn op de borst die na een paar minuten rust niet wegtrekt, soms met uitstraling naar arm, kaak of rug, zweten of misselijkheid: bel direct 112.
• Een knobbeltje, zwelling of pijn in een teelbal: maak snel een afspraak.
• Bloed in je urine of sperma, of plasklachten die aanhouden.
• Erectieproblemen die blijven bestaan: die kunnen een vroeg signaal zijn van hart- en vaatproblemen.
• Somberheid, aanhoudende vermoeidheid of piekeren waar je zelf niet uitkomt.
• Een duidelijk afwijkende uitslag van een thuistest: bespreek hem voordat je zelf conclusies trekt.

Veelgestelde vragen

Kan ik testosteron laten testen zonder verwijzing?

Ja, dat kan met een thuistest via een vingerprik. Bedenk wel dat één meting weinig zegt: de waarde schommelt over de dag en een uitslag krijgt pas betekenis in combinatie met je klachten. Bij een afwijkende of twijfelachtige uitslag herhaalt de huisarts de meting.

Is een PSA-test verstandig als ik geen klachten heb?

Daar is geen eenduidig antwoord op. Een PSA-test kan prostaatkanker vroeg vinden, maar leidt ook regelmatig tot onnodige vervolgonderzoeken bij mannen die er nooit ziek van zouden zijn geworden. Bespreek daarom eerst de voor- en nadelen, bijvoorbeeld met je huisarts.

Welke bloedtest is zinvol voor mannen boven de 40?

Een cholesterol- en bloedsuikermeting is een redelijk startpunt, zeker met hart- en vaatziekten in de familie, roken of overgewicht. Dat zijn risicofactoren waar je iets aan kunt doen. Eén nulmeting geeft meer houvast dan losse checks op hormonen.

Kan ik mijn testosteron verhogen met supplementen?

Voor de meeste supplementen die dit beloven is het bewijs zwak. Voldoende slaap, beweging en een gezond gewicht doen meer voor je hormoonhuishouding dan pillen. Wees voorzichtig met middelen die echte hormonen bevatten: gebruik die nooit zonder arts.