Gonorroe (druiper): symptomen en op tijd testen

Gonorroe symptomen verschillen sterk per persoon: mannen krijgen vaak pijn bij het plassen en pus uit de penis, terwijl vrouwen meestal níks merken. Juist daardoor blijft gonorroe, de soa die vroeger "druiper" heette, vaak lang onopgemerkt. Onbehandeld kan de bacterie ontstekingen veroorzaken, dus op tijd testen loont. De behandeling is kort en effectief, maar loopt altijd via een arts.

Kort overzicht

• Gonorroe is een soa door een bacterie (de gonokok). Je krijgt hem door seks zonder condoom.
• Mannen: pijn bij het plassen en slijm of pus uit de penis, meestal binnen 2 dagen tot 2 weken na besmetting.
• Vrouwen merken vaak niets, testen is dan de enige manier om het te weten.
• De infectie kan ook in je keel of anus zitten, vaak zonder dat je er iets van merkt.
• Behandeling: meestal één prik met antibiotica via huisarts of GGD. Waarschuw je sekspartners van het afgelopen half jaar.

Wat is gonorroe?

Gonorroe wordt veroorzaakt door een bacterie: de gonokok (Neisseria gonorrhoeae). Je krijgt de infectie door vaginale, anale of orale seks zonder condoom met iemand die de bacterie bij zich draagt. De bijnaam "druiper" komt van het bekendste symptoom bij mannen: een druppel pus uit de plasbuis.

De bacterie kan op meer plekken zitten dan je denkt: in de plasbuis, de vagina en baarmoedermond, de anus én de keel. Van een infectie in de keel of anus merk je vaak weinig, je kunt de bacterie dan wel doorgeven.

Gonorroe symptomen bij mannen en vrouwen

Voor vrouwen is dit het belangrijkste om te onthouden: geen klachten betekent níet dat je geen gonorroe hebt. Na onveilige seks, of als een partner gonorroe blijkt te hebben, is testen de enige manier om zekerheid te krijgen.

Wat gebeurt er als je gonorroe niet behandelt?

Meestal blijft het bij de klachten hierboven, maar de bacterie kan verder trekken:

• bij vrouwen: een ontsteking van de baarmoeder, eierstokken en eileiders, met buikpijn en vaak koorts, herhaalde ontstekingen kunnen de vruchtbaarheid verminderen;
• bij mannen (zeldzaam): een ontsteking van de bijbal of prostaat;
• heel zeldzaam: een ontsteking van een gewricht of oog.

Dit is geen reden voor paniek, wél de reden om bij klachten of na een risicocontact niet af te wachten maar te testen.

Wanneer naar de huisarts?

Ga naar je huisarts (of de GGD) als:

• je pijn hebt bij het plassen, of vocht of pus uit je penis of vagina komt;
• je buikpijn met koorts hebt (vrouwen) of een pijnlijke, gezwollen balzak (mannen);
• een sekspartner gonorroe of een andere soa blijkt te hebben;
• je zwanger bent en denkt dat je een soa kunt hebben;
• je na een behandeling opnieuw klachten krijgt.

Gonorroe test: urine of uitstrijkje

Testen op gonorroe is eenvoudig. Bij mannen wordt urine onderzocht; bij vrouwen gaat het via een uitstrijkje, een soort wattenstokje waarmee je zelf wat vocht uit de vagina afneemt. Heb je ook orale of anale seks gehad, dan is een apart uitstrijkje van keel of anus nodig, want die infecties mis je met alleen een urinetest.

Nog een aandachtspunt: test niet direct de dag na een onveilig contact. Kort na de besmetting kan een test de bacterie nog missen. Vraag bij de GGD of huisarts wanneer testen in jouw situatie zinvol is, of check bij een thuistest vanaf welk moment de uitslag betrouwbaar is.

Behandeling: één prik, via een arts

De behandeling van gonorroe is kort: meestal één prik met antibiotica, soms pillen. Die behandeling loopt altijd via de huisarts of GGD, en dat heeft een reden. De gonokok is in de loop der jaren tegen steeds meer antibiotica ongevoelig (resistent) geworden. Een arts kiest daarom het middel dat nu nog goed werkt, een oude kuur uit de kast of iets "van internet" kan de infectie in stand houden en resistentie verergeren.

Verder geldt:

• wacht met seks tot een week na de prik of de eerste pil;
• waarschuw je sekspartners van het afgelopen half jaar, zodat zij zich ook kunnen laten testen en behandelen. De GGD kan je daarbij helpen, desgewenst anoniem.

Zelf testen: wat kan er thuis?

Met een thuistest kun je op gonorroe testen, meestal in combinatie met chlamydia, de twee worden vrijwel altijd samen getest. Je stuurt urine of een zelf afgenomen uitstrijkje naar een lab en krijgt de uitslag online.

De beperkingen zijn er ook. Een thuistest onderzoekt meestal alleen urine of vaginaal materiaal; had je ook orale of anale seks, dan heb je aparte afnames nodig en is de GGD of huisarts logischer. En een positieve uitslag betekent altijd alsnog een bezoek aan huisarts of GGD, want de behandeling (de prik) krijg je alleen daar. De GGD test bovendien gratis als je tot een van hun doelgroepen hoort, bijvoorbeeld als je jonger dan 25 bent of gewaarschuwd bent door een partner. Welke test bij jouw situatie past, lees je in de gids soa-test kiezen. Check daarbij ook wat een test precies dekt: minder bekende soa's zoals trichomonas zitten niet in elk panel.

Twijfel je tussen gonorroe en chlamydia? Dat hoeft niet: de klachten lijken op elkaar en vrijwel elke test, thuis, bij de huisarts of bij de GGD, controleert op allebei tegelijk.

Veelgestelde vragen

Hoe snel krijg je klachten van gonorroe?

Mannen krijgen meestal 2 dagen tot 2 weken na de besmetting klachten: pijn bij het plassen en slijm of pus uit de penis. Vrouwen merken vaak helemaal niets, en ook een infectie in keel of anus geeft meestal geen klachten.

Kan gonorroe vanzelf overgaan?

Reken daar niet op. Zonder behandeling kan de bacterie ontstekingen veroorzaken, bij vrouwen tot aan de eileiders toe, en ondertussen geef je hem door aan anderen. De behandeling is kort en effectief: meestal één prik met antibiotica.

Waarom heet gonorroe een druiper?

Vanwege het bekendste symptoom bij mannen: een druppel slijm of pus uit de plasbuis. De bijnaam is oud, maar de soa bestaat nog steeds, en vrouwen merken er juist meestal niets van.

Moet ik mijn sekspartners waarschuwen?

Ja, die van het afgelopen half jaar. Zij kunnen zich dan laten testen en zo nodig behandelen, ook als ze geen klachten hebben. Vind je dat lastig, dan kan de GGD partners anoniem voor je waarschuwen.