Oogmelanoom: wat je moet weten en wat je kunt doen

• Oogmelanoom is een zeldzame, maar ernstige vorm van kanker in het oog.

• De aandoening veroorzaakt vaak pas laat klachten, zoals verminderd zicht of vlekken.

• Behandeling varieert van bestraling tot operatieve verwijdering van het oog.

• Uitzaaiingen komen bij de helft van de patiënten voor, vooral naar de lever.

Oogmelanoom is een zeldzame vorm van kanker die ontstaat uit pigmentcellen in het oog. Het meest voorkomende type is het uveamelanoom, dat zich ontwikkelt in de uvea, zoals het vaatvlies, het straallichaam of de iris. In Nederland krijgen ongeveer 6 op de 1 miljoen mensen per jaar deze diagnose. Bepaalde mensen lopen extra risico, vooral als je een lichte huid hebt, blauwe of groene ogen, of specifieke genetische factoren bezit. In tegenstelling tot huidmelanoom speelt zonlichtblootstelling geen rol bij het ontstaan van oogmelanoom.

Wanneer je klachten ervaart als lichtflitsen in het oog of plotseling wazig zicht, is het verstandig om alert te zijn, hoewel deze symptomen ook andere oorzaken kunnen hebben.

Oogmelanoom veroorzaakt in het beginstadium vaak geen klachten, waardoor het lastig te herkennen is. Als er wel symptomen zijn, kun je denken aan verminderd of vervormd zicht, vlekken of schaduwen in het gezichtsveld, en soms een zichtbaar donker plekje in het oog. Deze klachten kunnen ook bij andere oogproblemen voorkomen, zoals wazig zien aan één oog, dus laat veranderingen in je zicht altijd controleren door een specialist.

De oogarts stelt de diagnose oogmelanoom meestal met een combinatie van onderzoeken. Met oogspiegelonderzoek kan de arts afwijkingen aan de binnenkant van het oog zien. Echografie van het oog helpt om de grootte en ligging van de tumor te bepalen. Soms wordt aanvullend een fluorescentie-angiografie uitgevoerd om de bloedvaten in het oog te beoordelen.

Bij klachten als plotseling wazig zien of onverklaarbare vlekken in je gezichtsveld zal een oogarts altijd verder onderzoek doen.

De behandeling van oogmelanoom hangt af van de grootte en locatie van de tumor. Mogelijke behandelingen zijn bestraling (zoals brachytherapie of protonentherapie), lasertherapie of het operatief verwijderen van het oog (enucleatie). Brachytherapie is een vorm van inwendige bestraling waarbij een radioactief plaatje tijdelijk op het oog wordt geplaatst om de tumor gericht te behandelen. Bij kleine tumoren kan lasertherapie, ook wel transpupillaire thermotherapie genoemd, worden toegepast om de tumor te verhitten en cellen te vernietigen.

Wanneer de tumor groot is of het gezichtsvermogen niet meer te redden valt, kan het nodig zijn om het oog volledig te verwijderen. Na de behandeling blijft langdurige controle door de oogarts noodzakelijk, omdat oogmelanoom vaak (bij ongeveer 50% van de patiënten) uitzaait, vooral naar de lever. Via DoctorEve kun je zorgverleners vergelijken op wachttijd en locatie als je specialistische nazorg nodig hebt.

Ook klachten als oogpijn bij bewegen kunnen na behandeling optreden en moeten besproken worden tijdens de nacontroles.

Hoe herken ik een oogmelanoom in een vroeg stadium?

In het beginstadium veroorzaakt oogmelanoom meestal geen klachten. Soms merk je verminderd of vervormd zicht, vlekken of een donker plekje in het oog op. Regelmatig oogonderzoek is belangrijk bij risicofactoren.

Kan oogmelanoom worden genezen?

Genezing is mogelijk, vooral bij vroege ontdekking en behandeling. De kans op genezing hangt af van de grootte, locatie en eventuele uitzaaiingen van de tumor.

Wat zijn de risico’s op uitzaaiingen bij oogmelanoom?

Ongeveer 50% van de mensen met oogmelanoom krijgt uiteindelijk uitzaaiingen, vooral naar de lever. Daarom is langdurige controle na behandeling noodzakelijk.

Welke specialisten behandelen oogmelanoom?

De behandeling van oogmelanoom wordt gedaan door de oogarts, vaak in samenwerking met specialisten in bestraling of oncologische chirurgie. Zij stellen het behandelplan op en zorgen voor de controles.