Mesothelioom: Begrijpelijke uitleg over deze zeldzame long- en borstvlieskanker

Mesothelioom is een zeldzame vorm van kanker. Deze kanker ontstaat in het mesotheel, het dunne laagje weefsel dat de longen (pleura), borstholte en soms ook de buikholte (peritoneum) bekleedt. Bij de meeste mensen ontstaat mesothelioom in het longvlies, dat is het vlies rondom de longen. Soms kan het zich ook ontwikkelen in het buikvlies of, heel zelden, in het hartzakje. Mesothelioom staat vooral bekend als een agressieve en moeilijk te behandelen kanker. Het komt vooral voor bij mensen die in het verleden zijn blootgesteld aan asbest. Omdat mesothelioom meestal pas na tientallen jaren klachten geeft, wordt de ziekte vaak pas in een laat stadium ontdekt. Deze vorm van kanker is zeldzaam. In Nederland krijgen jaarlijks ongeveer 500 tot 600 mensen de diagnose. Mesothelioom komt wat vaker voor bij mannen dan bij vrouwen en de meeste patiënten zijn ouder dan 60 jaar.

De belangrijkste oorzaak van mesothelioom is blootstelling aan asbest. Asbest is een vezelachtig materiaal dat vroeger veel werd gebruikt in de bouw, scheepsvaart en industrie vanwege zijn brandwerende eigenschappen. Wanneer asbestvezels in de lucht komen, kunnen ze worden ingeademd. Deze vezels blijven vaak vastzitten in het longvlies en veroorzaken daar na vele jaren schade aan de cellen. Dit kan uiteindelijk leiden tot het ontstaan van kanker. Het duurt meestal heel lang voordat mesothelioom zich ontwikkelt na blootstelling aan asbest. De tijd tussen het inademen van asbestvezels en het ontstaan van klachten kan 20 tot zelfs 50 jaar zijn. Niet iedereen die met asbest heeft gewerkt, krijgt mesothelioom, maar het risico is wel duidelijk verhoogd. Naast asbest zijn er nog een paar zeldzame oorzaken. Denk hierbij aan bestraling van de borstkas in het verleden, bepaalde virussen, of een erfelijke aanleg. Toch blijft asbest de belangrijkste boosdoener. Het risico op mesothelioom is het grootst bij mensen die voor hun werk veel met asbest in aanraking kwamen. Vooral mensen die werkten in de bouw, scheepsbouw, isolatie of als loodgieter, lopen een verhoogd risico. Ook mensen die indirect met asbest in contact kwamen, bijvoorbeeld via kleding van gezinsleden die met asbest werkten, kunnen een risico hebben. Roken speelt bij het ontstaan van mesothelioom geen directe rol. Maar roken verhoogt wel het risico op andere vormen van longkanker.

De klachten bij mesothelioom beginnen vaak vaag en lijken op andere, minder ernstige aandoeningen. Dit maakt de diagnose lastig, zeker in het beginstadium. Meestal ontstaan de eerste klachten pas als de ziekte al langere tijd in het lichaam aanwezig is. De meest voorkomende klacht bij mesothelioom van het longvlies is pijn op de borst. Deze pijn kan zeurend of stekend zijn, en soms erger worden bij diep ademhalen of hoesten. Een ander veelvoorkomend symptoom is kortademigheid. Dit ontstaat vaak doordat er vocht tussen het longvlies en de long zelf komt te zitten, wat een zogenaamde pleuravochtophoping of pleuravocht wordt genoemd. Andere klachten kunnen zijn aanhoudend hoesten, onverklaarbaar gewichtsverlies, vermoeidheid en minder eetlust. Soms kun je ook last hebben van koorts of nachtzweten. Bij mesothelioom in de buikholte kunnen buikpijn, een opgeblazen gevoel, misselijkheid en problemen met de stoelgang voorkomen. Omdat deze klachten ook bij andere ziekten voorkomen, zoals griep, longontsteking of hartproblemen, wordt mesothelioom vaak pas laat herkend. Het is belangrijk om bij aanhoudende klachten, vooral als je met asbest hebt gewerkt, naar de huisarts te gaan.

De behandeling van mesothelioom hangt af van verschillende factoren. Denk hierbij aan de plaats van de tumor, de grootte, of er uitzaaiingen zijn, en de algemene gezondheid van de patiënt. Helaas is genezing meestal niet mogelijk, omdat de ziekte meestal pas in een laat stadium wordt ontdekt. Toch zijn er behandelingen die klachten kunnen verminderen en het leven kunnen verlengen. De belangrijkste behandelingen zijn operatie, chemotherapie en bestraling. Soms worden deze behandelingen gecombineerd. Een operatie kan uitkomst bieden als de tumor nog klein is en nog niet is uitgezaaid. Hierbij probeert de arts het aangedane longvlies of buikvlies, en soms een deel van de long, weg te halen. Dit is een zware operatie en niet iedereen komt hiervoor in aanmerking. Chemotherapie, waarbij medicijnen via een infuus of in tabletvorm worden gegeven, wordt vaak toegepast om de groei van de tumor te remmen en klachten te verminderen. Bestraling kan worden gebruikt om pijn te verlichten, bijvoorbeeld als de tumor op een zenuw drukt. In sommige gevallen kan immunotherapie een optie zijn. Dit is een behandeling waarbij het eigen afweersysteem wordt gestimuleerd om de kankercellen aan te vallen. Ook deze behandeling kan bijwerkingen hebben en is niet voor iedereen geschikt. Naast deze behandelingen is er altijd aandacht voor het verlichten van klachten, ook wel palliatieve zorg genoemd. Hierbij staat het verbeteren van de kwaliteit van leven centraal. Denk hierbij aan het verminderen van pijn, het behandelen van kortademigheid of het afvoeren van overtollig vocht uit de borstholte. Ook psychologische en sociale ondersteuning is belangrijk, zowel voor de patiënt als voor de familie. Zelfzorg speelt ook een rol bij het omgaan met mesothelioom. Goed blijven eten, voldoende rust nemen en regelmatig bewegen zijn belangrijk om zo fit mogelijk te blijven. Overleg altijd met je arts wat in jouw situatie het beste is.

Het is verstandig om naar de huisarts te gaan als je langere tijd klachten hebt zoals pijn op de borst, aanhoudend hoesten, kortademigheid, onverklaarbaar gewichtsverlies of ernstige vermoeidheid. Zeker als je in het verleden hebt gewerkt met asbest of in de buurt van asbest bent geweest, is het belangrijk om deze klachten niet te negeren. Maak ook een afspraak bij de huisarts als je merkt dat je klachten erger worden of als je nieuwe klachten krijgt, zoals plotselinge benauwdheid of het ophoesten van bloed. Je huisarts zal samen met jou beoordelen of verder onderzoek nodig is, bijvoorbeeld een röntgenfoto, een echo of bloedonderzoek. Blijf niet te lang rondlopen met klachten. Hoe eerder de oorzaak wordt gevonden, hoe sneller een behandeling kan worden gestart. Ook als je je zorgen maakt vanwege familieleden die mesothelioom hebben gehad, kun je dit bespreken met je huisarts.

Wat is het verschil tussen mesothelioom en gewone longkanker?

Mesothelioom ontstaat in het longvlies, het beschermende laagje om de longen. Gewone longkanker ontstaat in het longweefsel zelf, waar de luchtwegen zitten. De oorzaken, behandeling en vooruitzichten verschillen tussen deze twee vormen van kanker.

Kun je mesothelioom krijgen zonder asbestcontact?

Dat is heel zeldzaam. In meer dan 80% van de gevallen is asbest de oorzaak. In uitzonderlijke gevallen kan mesothelioom ontstaan door bestraling, bepaalde virussen of erfelijke aanleg. Maar asbest blijft veruit de belangrijkste oorzaak.

Is mesothelioom besmettelijk?

Nee, mesothelioom is niet besmettelijk. Je kunt de ziekte niet overdragen aan anderen, ook niet via hoesten, lichamelijk contact of gezamenlijk gebruik van spullen.

Hoe lang kun je leven met mesothelioom?

Het verloop van mesothelioom verschilt per persoon. Meestal is de ziekte al uitgezaaid bij ontdekking en is genezing niet mogelijk. De gemiddelde overleving na de diagnose is ongeveer 1 tot 2 jaar, maar soms kunnen mensen langer leven, zeker als de ziekte vroeg wordt ontdekt en behandeld.

Mesothelioom is een zeldzame maar ernstige vorm van kanker die vooral het longvlies aantast. De belangrijkste oorzaak is blootstelling aan asbest, vaak tientallen jaren geleden. De klachten zijn vaak vaag en ontstaan langzaam, waardoor de ziekte meestal pas laat wordt ontdekt. Behandeling is gericht op het remmen van de ziekte en het verlichten van klachten. Het is belangrijk om bij aanhoudende klachten, vooral na asbestblootstelling, op tijd naar de huisarts te gaan. Zo kan er snel onderzoek worden gedaan en kan passende zorg worden geboden.