HPV vaccinatie voor volwassenen: zinvol, schema en kosten

HPV is geen reisziekte, maar de vaccinatie duikt wel vaak op in hetzelfde gesprek: wie zijn vaccinaties laat nakijken, wil ook weten of HPV inhalen nog zin heeft. Het humaan papillomavirus is heel gewoon — de meeste mensen komen er ooit mee in aanraking — en meestal ruimt het lichaam het zelf op. Blijft het virus hangen, dan kan het jaren later kanker veroorzaken. De vaccinatie beschermt tegen de belangrijkste kankerverwekkende typen.

Wat is HPV eigenlijk?

HPV is een verzamelnaam voor een grote familie virussen. Een aantal typen kan bij een blijvende infectie kanker veroorzaken: vooral baarmoederhalskanker, maar ook kanker van de anus, penis, vulva, vagina en het keelgebied. Andere typen veroorzaken genitale wratten. Een infectie geeft meestal geen klachten, waardoor je niet merkt of het virus blijft zitten.

Wie krijgt de vaccinatie via het Rijksvaccinatieprogramma?

Kinderen krijgen de HPV-vaccinatie rond hun tiende aangeboden, jongens én meisjes, gratis via het Rijksvaccinatieprogramma. Op die leeftijd werkt de vaccinatie het best, omdat vrijwel niemand dan al met het virus in aanraking is geweest.

Is inhalen als volwassene nog zinvol?

Dat kan het zeker zijn. De vaccinatie beschermt tegen de typen waarmee je nog niet besmet bent, en dat zijn er bij de meeste volwassenen nog meerdere. De meerwaarde is het grootst voor wie de vaccinatie als kind heeft gemist en nog niet lang seksueel actief is, en neemt geleidelijk af naarmate je ouder wordt. Als grens wordt vaak rond de vijfenveertig jaar aangehouden; daarboven is het maatwerk. Ook na behandeling van HPV-afwijkingen kan vaccinatie zinvol zijn — bespreek dat met je arts.

Belangrijk om te weten: de vaccinatie geneest een bestaande infectie niet, en het bevolkingsonderzoek baarmoederhalskanker blijft ook voor gevaccineerde vrouwen belangrijk.

Hoe werkt het schema?

Onder de vijftien jaar volstaan twee doses. Vanaf vijftien jaar bestaat het schema uit drie doses, verdeeld over ongeveer een half jaar. Het is een niet-levend vaccin. De bescherming is langdurig; tot nu toe is geen herhaaldosis nodig gebleken.

Wat kost het en wordt het vergoed?

Buiten het Rijksvaccinatieprogramma betaal je de vaccinatie zelf, en met drie doses telt dat op: HPV hoort bij de duurdere inhaalvaccinaties. Sommige aanvullende verzekeringen vergoeden een deel. Vraag vooraf een totaalprijs voor het hele schema en leg die naast je polis.

Bijwerkingen

Meestal beperkt tot een gevoelige bovenarm en soms een dag hoofdpijn, moeheid of lichte koorts. Ernstige bijwerkingen zijn zeldzaam. Het vaccin wordt uit voorzorg niet tijdens zwangerschap gegeven; een begonnen schema maak je dan na de zwangerschap af.

Veelgestelde vragen

Is de HPV vaccinatie alleen voor vrouwen?

Nee. HPV veroorzaakt ook kanker bij mannen, en mannen dragen het virus over. Daarom krijgen jongens en meisjes de vaccinatie allebei aangeboden.

Ik heb al een vaste partner, heeft de vaccinatie nog zin?

Dat hangt van je situatie af. Bescherming tegen typen die je nog niet hebt opgelopen blijft mogelijk; de afweging is persoonlijk en hoort in een consult thuis.

Vervangt de vaccinatie het uitstrijkje?

Nee. De vaccinatie beschermt niet tegen alle kankerverwekkende typen, dus het bevolkingsonderzoek blijft nodig, ook als je volledig gevaccineerd bent.

Disclaimer

Dit artikel is algemene voorlichting en geen persoonlijk medisch advies. Of de HPV-vaccinatie voor jou nog zinvol is hangt af van je leeftijd, je vaccinatiegeschiedenis en je persoonlijke situatie. Laat je persoonlijk adviseren door je arts of in een consult.