Hoogteziekte: tabletten, voorkomen en wanneer afdalen

Tegen hoogteziekte bestaat geen vaccin, en toch hoort het onderwerp in elk reisadvies voor bestemmingen als Peru, Bolivia, Nepal of de Kilimanjaro. Hoogteziekte ontstaat als je sneller stijgt dan je lichaam aan de ijle lucht kan wennen, meestal vanaf zo'n 2500 meter. Wie het onderschat, ligt met bonkende hoofdpijn in een hostel in Cusco — en in zeldzame gevallen wordt het levensgevaarlijk. De preventie is grotendeels planning, soms geholpen door tabletten op recept.

Wat is hoogteziekte eigenlijk?

Hoe hoger je komt, hoe minder zuurstof elke ademteug bevat. Je lichaam past zich daaraan aan, maar dat kost tijd. Ga je te snel omhoog, dan krijg je klachten: hoofdpijn voorop, met misselijkheid, duizeligheid, moeheid en slecht slapen. De klachten beginnen meestal zes tot twaalf uur na aankomst op hoogte.

Zeldzaam maar ernstig zijn vocht in de longen of in de hersenen: toenemende kortademigheid in rust, niet meer recht kunnen lopen, verwardheid of sufheid. Dat zijn alarmsignalen — dan geldt: direct afdalen en medische hulp zoeken.

Wie krijgt er last van?

Dat is slecht te voorspellen. Conditie zegt weinig: getrainde sporters zijn niet beschermd, en juist wie snel omhoog kan lopen, stijgt vaak te snel. Wel duidelijk is dat de kans toeneemt naarmate je hoger slaapt en sneller stijgt, en dat wie eerder hoogteziekte had, het vaak opnieuw krijgt. Vlieg je in één keer naar een hooggelegen stad, zoals La Paz of Lhasa, dan begin je meteen op risicohoogte.

Hoe voorkom je het?

De basis is rustig stijgen. Boven de 3000 meter is de vuistregel: je slaaphoogte gemiddeld niet meer dan 300 tot 500 meter per dag omhoog, met om de paar dagen een rustdag. "Klim hoog, slaap laag" helpt: overdag hoger klimmen mag, als je maar lager slaapt. Drink voldoende, wees de eerste dagen zuinig met alcohol en plan je route zo dat je niet meteen op grote hoogte begint als het anders kan.

Welke tabletten zijn er?

Acetazolamide (bekend als Diamox) helpt je lichaam sneller wennen en is op recept verkrijgbaar. Je start meestal een dag voordat je gaat stijgen en gebruikt het tot je goed geacclimatiseerd bent. Het is een hulpmiddel, geen vrijbrief: te snel stijgen blijft ook met tabletten riskant. Of acetazolamide voor jou zinvol is, hangt af van je route, je stijgtempo en je gezondheid — dat hoort in je reisadvies. Tegen de klachten zelf helpen verder eenvoudige pijnstillers tegen de hoofdpijn, en vooral: niet verder stijgen zolang je klachten hebt.

Veelgestelde vragen

Bestaat er een vaccinatie tegen hoogteziekte?

Nee. Hoogteziekte is geen infectieziekte, dus een vaccin kan niet bestaan. Preventie zit in rustig stijgen en soms tabletten op recept.

Wanneer moet ik afdalen?

Bij milde klachten: niet verder stijgen en op dezelfde hoogte blijven tot ze over zijn. Worden de klachten erger, of krijg je kortademigheid in rust, loopproblemen of verwardheid, dan direct afdalen en hulp zoeken — ook 's nachts.

Helpt coca-thee in de Andes?

Het is een lokaal gebruik en kan de milde klachten wat verzachten, maar het voorkomt hoogteziekte niet en vervangt rustig stijgen of medicatie niet. Let op: cocablad kan bovendien een positieve dopingtest of problemen bij de douane opleveren.

Kan ik met een hartaandoening of longziekte de hoogte in?

Vaak wel, maar dat vraagt een persoonlijke afweging vooraf. Bespreek je plannen met je arts of reizigersadviseur voordat je boekt.

Disclaimer

Dit artikel is algemene voorlichting en geen persoonlijk medisch advies. Of tabletten voor jou zinvol zijn en welk stijgschema verstandig is, hangt af van je route, je gezondheid en je ervaring op hoogte. Laat je persoonlijk adviseren in een reizigersconsult, ruim voor vertrek.