Hepatitis B vaccinatie: hoe lang geldig en wanneer heb je hem nodig?

De hepatitis B vaccinatie bestaat uit drie prikken, meestal in maand nul, één en zes. Wie de serie afmaakt en daarna voldoende antistoffen heeft, wordt in Nederland als levenslang beschermd beschouwd: een herhaalprik is dan niet nodig. Anders dan hepatitis A krijg je hepatitis B niet via voedsel of water, maar via bloed en seksueel contact. Of jij deze prik nodig hebt, hangt daardoor minder af van je bestemming en meer van wat je daar doet en hoe lang je blijft.

Wat is hepatitis B eigenlijk?

Hepatitis B is een infectie van de lever door het hepatitis B virus. Veel mensen merken bij een besmetting weinig of niets. Anderen worden ziek met moeheid, misselijkheid, buikpijn en soms geelzucht.

Het verschil met hepatitis A zit in het verloop op lange termijn. Bij een deel van de besmette mensen verdwijnt het virus niet en ontstaat een chronische infectie. Die geeft vaak jarenlang geen klachten, maar kan op termijn leiden tot littekenvorming in de lever of tot leverkanker. Hoe jonger iemand bij besmetting is, hoe groter die kans. Bij besmetting op volwassen leeftijd geneest het merendeel vanzelf. Een chronische infectie is goed te volgen en te behandelen, maar voorkomen blijft eenvoudiger.

Hoe krijg je het?

Het virus zit in bloed en in andere lichaamsvochten. De belangrijkste routes zijn onbeschermd seksueel contact, contact met bloed van iemand anders, en medische of cosmetische handelingen met materiaal dat niet goed gesteriliseerd is. Denk aan een spoedbehandeling in een ziekenhuis met beperkte middelen, aan tandheelkundige zorg, aan een tatoeage of piercing, of aan het delen van scheermesjes. Ook kan een moeder het virus tijdens de bevalling doorgeven. Hepatitis B verspreidt zich niet via voedsel, water, hoesten of gewoon dagelijks contact.

Wie heeft deze vaccinatie nodig?

Voor reizigers wordt hepatitis B vooral geadviseerd bij langere verblijven in gebieden waar het virus veel voorkomt, zoals delen van Azië, tropisch Afrika en bepaalde landen in Latijns-Amerika. Ook bij kortere reizen kan het advies gelden, bijvoorbeeld als je avontuurlijk reist, als je een grotere kans loopt op medische zorg ter plaatse, of als je seksueel contact met nieuwe partners verwacht.

Daarnaast wordt hepatitis B geadviseerd aan bepaalde beroepsgroepen, zoals zorgmedewerkers. Kinderen die in Nederland zijn geboren op of na 1 augustus 2011 zijn via het Rijksvaccinatieprogramma al gevaccineerd.

Hoe lang is de hepatitis B-vaccinatie geldig?

Na een complete serie van drie prikken wordt in Nederland uitgegaan van levenslange bescherming, mits je afweersysteem normaal werkt en er voldoende antistoffen zijn aangemaakt. Het RIVM hanteert daarbij een anti HBs waarde van tenminste 10 internationale eenheden per liter, gemeten na de serie. Is die bereikt, dan wordt revaccinatie niet nodig gevonden, ook niet als de antistoffen later dalen. Je afweersysteem heeft het virus dan onthouden.

Een titerbepaling, dus bloedonderzoek naar antistoffen, is voor reizigers meestal geen standaardonderdeel. Voor mensen die beroepsmatig risico lopen wordt het wel gecontroleerd, ongeveer één tot drie maanden na de laatste prik.

Sommige mensen reageren minder goed op het vaccin, vaker boven de veertig, bij rokers, bij ernstig overgewicht en bij een verminderde afweer. Dan kan een extra dosis of een aangepast schema worden geadviseerd.

Hoe werkt het schema?

Het standaardschema bestaat uit drie prikken: de eerste bij het begin, de tweede na een maand en de derde na zes maanden. Meestal krijg je de eerste twee voor vertrek en de derde na terugkomst. Na twee prikken heb je al een goede eerste bescherming, de derde maakt die langdurig.

Wil je zowel hepatitis A als B, dan bestaat er een combinatievaccin dat eveneens maand nul, één en zes volgt. Voor kinderen tot en met vijftien jaar zijn er schema's met minder doses, en bij weinig tijd bestaan er versnelde schema's waarbij de prikken dichter op elkaar zitten. Is je serie ooit onderbroken, dan hoef je niet opnieuw te beginnen: je vult aan wat ontbreekt.

Wat kost het en wordt het vergoed?

Hepatitis B vraagt drie prikken, dus de totale kosten liggen hoger dan bij een prik die je één keer haalt. De prijs verschilt per aanbieder en daarbovenop komen meestal consultkosten.

Reisvaccinaties zitten niet in de basisverzekering. Vergoeding loopt via een aanvullende verzekering, en de dekking verschilt sterk per polis: soms een maximumbedrag per jaar voor vaccinaties en consult, soms uitsluitend bij een gecontracteerde aanbieder, soms geen vergoeding. Voor die vergoedingen betaal je geen eigen risico. Soms geldt hepatitis B vaccinatie niet als reisvaccinatie maar als medisch geïndiceerde zorg, bijvoorbeeld bij bepaalde beroepen. Dan lopen de kosten via de werkgever of een regeling van de GGD.

Bijwerkingen

Het hepatitis B vaccin bevat geen levend virus en wordt goed verdragen. De meest voorkomende klachten zijn een pijnlijke, rode of gezwollen injectieplaats, moeheid en hoofdpijn. Soms komen lichte koorts, spierpijn of misselijkheid voor, meestal een tot twee dagen.

Ernstige reacties zijn zeldzaam. Meld bij je consult of je eerder een heftige allergische reactie op een vaccin hebt gehad, of je zwanger bent en welke medicijnen je gebruikt.

Veelgestelde vragen

Hoe lang is een hepatitis B vaccinatie geldig?

Na een complete serie met voldoende antistoffen wordt uitgegaan van levenslange bescherming. Een herhaalprik is dan niet nodig, ook niet als de antistoffen in de loop van de jaren dalen.

Moet ik mijn antistoffen laten controleren?

Voor gewone reizigers is dat meestal niet nodig. Voor mensen met een beroepsmatig risico of een verminderde afweer wordt de titer wel gecontroleerd, ongeveer één tot drie maanden na de laatste prik.

Heb ik hepatitis B nodig als ik maar twee weken op vakantie ga?

Vaak niet, maar het hangt af van wat je doet. Bij een verhoogde kans op medische zorg ter plaatse, bij seksueel contact met nieuwe partners of bij plannen voor een tatoeage kan het ook bij een korte reis worden geadviseerd.

Ik ben de derde prik nooit gaan halen, moet ik opnieuw beginnen?

Nee. Ook na jaren telt wat je al hebt gehad mee en volstaat het om de serie af te maken.

Zit hepatitis B in het Rijksvaccinatieprogramma?

Ja, voor kinderen geboren op of na 1 augustus 2011. Zij krijgen hepatitis B als onderdeel van de combinatieprik voor zuigelingen.

Disclaimer

Dit artikel is algemene voorlichting en geen persoonlijk medisch advies. Of hepatitis B vaccinatie voor jou nodig is hangt af van je bestemming, de duur en aard van je reis, je werk, je gezondheid en je eerdere vaccinaties. Laat je persoonlijk adviseren door je huisarts, de GGD of een erkende reizigerskliniek, en begin ruim voor vertrek zodat je het schema kunt afmaken.