- Beschermt tegen
- Gordelroos, een pijnlijke huiduitslag door het waterpokkenvirus dat na jaren weer actief wordt, en de langdurige zenuwpijn die erop kan volgen.
- Overdracht
- Geen besmetting van buitenaf: het virus zit na waterpokken al in je lichaam en kan later weer actief worden.
- Hoe lang geldig
- Na twee doses ten minste tien jaar, waarschijnlijk langer.
- Schema
- Twee doses, met twee tot zes maanden ertussen.
Gordelroos is geen reisziekte: het virus draag je al bij je als je ooit waterpokken hebt gehad, en dat geldt voor vrijwel alle volwassenen in Nederland. Ongeveer een op de vier mensen krijgt ooit gordelroos, en de kans stijgt duidelijk vanaf een jaar of vijftig. De vaccinatie staat hier omdat je die kunt combineren met je reizigersconsult: twee doses die langdurig beschermen tegen gordelroos en vooral tegen de zenuwpijn die erna kan blijven hangen.
Wat is gordelroos eigenlijk?
Na waterpokken ruimt je lichaam het virus niet helemaal op: het trekt zich terug in zenuwknopen en kan daar tientallen jaren stil blijven zitten. Wordt je afweer minder, door leeftijd, ziekte of medicijnen, dan kan het virus weer actief worden. Je krijgt dan een pijnlijke, branderige huiduitslag met blaasjes, meestal in een band op één kant van je romp of gezicht.
De uitslag geneest doorgaans binnen enkele weken. Het echte probleem is de zenuwpijn die kan achterblijven: postherpetische neuralgie. Die pijn kan maanden tot jaren duren en is moeilijk te behandelen. Hoe ouder je bent bij de gordelroos, hoe groter die kans.
Voor wie is vaccinatie zinvol?
De vaccinatie wordt vooral geadviseerd vanaf vijftig jaar, omdat daar het risico op gordelroos en op langdurige zenuwpijn duidelijk toeneemt. Daarnaast komt vaccinatie in beeld voor volwassenen met een verhoogd risico, bijvoorbeeld door een afweerstoornis of afweeronderdrukkende medicijnen; overleg dat met je arts.
Heb je al eens gordelroos gehad, dan heeft vaccineren alsnog zin: gordelroos kan terugkomen, en de vaccinatie verkleint die kans. Wacht wel tot de klachten volledig over zijn.
Hoe werkt het schema?
Het schema bestaat uit twee doses, met twee tot zes maanden ertussen. Het is een niet-levend vaccin, en dat maakt het ook geschikt voor mensen met een verminderde afweer. De bescherming is hoog, ruim negentig procent, en houdt volgens de onderzoeken tot nu toe ten minste tien jaar aan. Een herhaaldosis is vooralsnog niet nodig.
Wat kost het en wordt het vergoed?
De gordelroosvaccinatie zit niet in het Rijksvaccinatieprogramma en niet in de basisverzekering: je betaalt de doses zelf, en het is een van de duurdere vaccinaties. Sommige aanvullende verzekeringen vergoeden een deel. Vraag vooraf een totaalprijs voor beide doses en leg die naast je polis.
Bijwerkingen
De vaccinatie wekt bewust een stevige afweerreactie op, en dat merk je vaak: een pijnlijke bovenarm, en bij een deel van de mensen een dag of twee spierpijn, moeheid, hoofdpijn of koorts. Vervelend, maar kort; plan de vaccinatie niet vlak voor een belangrijke afspraak. Ernstige bijwerkingen zijn zeldzaam.
Veelgestelde vragen
Is dit een reisvaccinatie?
Nee. Gordelroos loop je niet op reis op; het virus zit al in je lichaam. De vaccinatie staat hier omdat vijftigplussers die toch een reizigersconsult hebben, deze vaccinatie vaak in hetzelfde traject meenemen.
Ik weet niet of ik waterpokken heb gehad, heeft vaccineren dan zin?
In Nederland heeft vrijwel iedereen boven de veertig waterpokken doorgemaakt, ook wie zich dat niet herinnert. De vaccinatie is dan gewoon zinvol; twijfel je, bespreek het in het consult.
Kan ik gordelroos krijgen van iemand met gordelroos?
Gordelroos zelf is niet overdraagbaar. Wel kan iemand die nooit waterpokken heeft gehad, via het blaasjesvocht waterpokken oplopen.
Disclaimer
Dit artikel is algemene voorlichting en geen persoonlijk medisch advies. Of de gordelroosvaccinatie voor jou zinvol is hangt af van je leeftijd, je gezondheid, je medicijngebruik en of je al eens gordelroos hebt gehad. Laat je persoonlijk adviseren door je arts of in een consult.
