Wat is een leefstijlcoach en wanneer verwijs je door? Een gids voor zorgverleners

Een leefstijlcoach is een professionele begeleider die mensen helpt om gezonder te leven. Dit betekent dat de coach samen met jouw patiënt kijkt naar voeding, beweging, slaap en ontspanning. Het doel is dat je patiënt stap voor stap werkt aan een betere gezondheid. Een leefstijlcoach kijkt niet alleen naar het gewicht, maar naar het geheel: dus ook naar stress, werk, gezin en gewoontes. De begeleiding is altijd afgestemd op de wensen, doelen en mogelijkheden van de persoon. Een leefstijlcoach werkt vooral met mensen die langdurig gezonder willen leven, bijvoorbeeld bij overgewicht, diabetes type 2 of een verhoogd risico op hart- en vaatziekten. Leefstijlcoaching is vaak onderdeel van een Gecombineerde Leefstijlinterventie (GLI), een programma dat gedragsverandering ondersteunt.

In Nederland is de begeleiding door een leefstijlcoach sinds 2019 opgenomen in het basispakket van de zorgverzekering, maar alleen als onderdeel van de Gecombineerde Leefstijlinterventie (GLI). De huisarts, praktijkondersteuner of medisch specialist kan doorverwijzen naar een GLI, waarbij een leefstijlcoach betrokken is. De leefstijlcoach werkt dan volgens landelijk erkende programma’s, zoals CooL, SLIMMER of De BeweegKuur. Het traject start met een intakegesprek, waarin de coach samen met de patiënt de situatie in kaart brengt en doelen stelt. Daarna volgt een groepstraject en individuele begeleiding, meestal verspreid over twee jaar. De coach stimuleert gedragsverandering, bijvoorbeeld door het vergroten van kennis, het stellen van haalbare doelen en het ondersteunen bij terugvallen. De leefstijlcoach overlegt regelmatig met andere zorgverleners, zoals de huisarts of diëtist. Je patiënt kan alleen deelnemen aan een GLI als hij of zij voldoet aan de officiële criteria. Dit zijn volwassenen met een BMI van 30 of hoger, of een BMI van 25 tot 30 met een verhoogd risico op hart- en vaatziekten of diabetes type 2. Ook kinderen met ernstig overgewicht kunnen soms deelnemen, afhankelijk van het programma en de lokale afspraken. De huisarts of behandelend arts beoordeelt samen met de patiënt of een verwijzing zinvol is.

De begeleiding door een erkende leefstijlcoach binnen de GLI wordt volledig vergoed vanuit de basisverzekering. Je patiënt betaalt géén eigen risico over deze zorg, ook niet in 2026 als het eigen risico €385 is. Dit geldt alleen voor erkende programma’s die door de zorgverzekeraar zijn gecontracteerd. De vergoeding geldt alleen voor het totale GLI-programma, niet voor losse sessies of andere leefstijlbegeleiding buiten de GLI. Als een patiënt begeleiding wil buiten de GLI, bijvoorbeeld bij een niet-erkende leefstijlcoach of voor individuele coaching zonder medische noodzaak, dan moet de patiënt dit zelf betalen. De prijzen verschillen per coach, maar deze kosten vallen niet onder de basisverzekering of het eigen risico.

Als zorgverlener kun je een belangrijke rol spelen bij het signaleren van een ongezonde leefstijl. Bespreek met je patiënt de mogelijkheden van de GLI als er sprake is van overgewicht, diabetes type 2, of een verhoogd risico op hart- en vaatziekten. Kijk samen naar de motivatie en bereidheid om te veranderen. Verwijs alleen door naar een GLI als de patiënt voldoet aan de officiële indicatiecriteria. Gebruik hiervoor het Huisarts Informatie Systeem (HIS) of overleg met de praktijkondersteuner. Kies bij voorkeur voor een programma en coach die gecontracteerd zijn door de zorgverzekeraar van je patiënt. Vraag eventueel na bij de zorgverzekeraar of het programma erkend is. Let op het verschil tussen een leefstijlcoach binnen de GLI en andere begeleiders zoals diëtisten, fysiotherapeuten of personal trainers. De GLI is gericht op gedrag en leefstijl als geheel, niet alleen op voeding of beweging. Stimuleer je patiënt om zelf verantwoordelijkheid te nemen, maar bied ondersteuning bij motivatieproblemen of obstakels.

Het is belangrijk om goed te kijken naar de geschiktheid van een patiënt voor leefstijlcoaching. Sommige mensen zijn onvoldoende gemotiveerd of hebben psychische klachten die eerst aandacht vragen. Overleg in dat geval met een praktijkondersteuner of psycholoog. Let goed op dat je verwijst naar een door de zorgverzekeraar erkend programma. Niet elke leefstijlcoach mag een GLI aanbieden. Coaches moeten geregistreerd staan in het kwaliteitsregister voor leefstijlcoaches en het programma moet landelijk erkend zijn. Informeer hiernaar voordat je doorverwijst. Houd rekening met de Treeknormen voor doorverwijzing en wachttijden. De Treeknorm voor toegang tot de GLI is zes weken. Dit betekent dat je patiënt binnen zes weken moet kunnen starten na verwijzing. Zijn er langere wachttijden, overleg dan met de zorgverzekeraar of zoek een alternatief programma.

Een veelgemaakte fout is het verwijzen van patiënten die niet voldoen aan de criteria, bijvoorbeeld mensen met een BMI onder de 25. Ook komt het voor dat patiënten worden verwezen naar niet-erkende coaches of programma’s. In dat geval wordt de zorg niet vergoed. Soms denken patiënten dat de leefstijlcoach dieetadvies geeft zoals een diëtist, maar de focus ligt breder: op gedrag, motivatie en het dagelijks leven. Verwarring hierover kan leiden tot teleurstelling en uitval. Licht daarom goed toe wat het programma inhoudt en wat de rol van de leefstijlcoach is. Ook kan het voorkomen dat patiënten te snel op eigen initiatief stoppen met het traject. Bespreek vooraf dat blijvende gedragsverandering tijd kost en dat terugval normaal is. Motiveer om het programma af te maken voor het beste resultaat.

Wanneer verwijs ik een patiënt naar een leefstijlcoach?

Je verwijst een patiënt naar een leefstijlcoach als deze voldoet aan de criteria voor een Gecombineerde Leefstijlinterventie: een BMI van 30 of hoger, of een BMI van 25 tot 30 met een verhoogd risico op hart- en vaatziekten of diabetes type 2. De patiënt moet gemotiveerd zijn om aan zijn of haar leefstijl te werken. De verwijzing loopt via het huisartsensysteem of in overleg met een andere behandelend arts.

Wordt de begeleiding door de leefstijlcoach altijd vergoed?

Begeleiding door een leefstijlcoach wordt alleen volledig vergoed als onderdeel van een erkende GLI en als de coach en het programma door de zorgverzekeraar zijn gecontracteerd. De vergoeding valt onder de basisverzekering en er geldt géén eigen risico. Individuele coaching buiten de GLI wordt niet vergoed.

Wat is het verschil tussen een leefstijlcoach, diëtist en fysiotherapeut?

Een leefstijlcoach richt zich op het geheel van gedrag, motivatie en leefstijl. De diëtist adviseert vooral over voeding bij medische problemen. De fysiotherapeut richt zich op bewegen en het behandelen van lichamelijke klachten. In een GLI werken deze professionals soms samen, maar de leefstijlcoach is de centrale begeleider bij gedragsverandering.

Wat als mijn patiënt niet gemotiveerd is?

Leefstijlcoaching vraagt motivatie en inzet van de patiënt. Als je merkt dat je patiënt nog niet klaar is voor verandering, bespreek dan de redenen en werk eerst aan motivatie. Soms is een gesprek met de praktijkondersteuner, psycholoog of maatschappelijk werker zinvol voordat je doorverwijst.

Een leefstijlcoach helpt mensen gezonder te leven door samen te werken aan voeding, beweging, slaap en ontspanning. In Nederland wordt leefstijlcoaching via de Gecombineerde Leefstijlinterventie (GLI) vergoed uit de basisverzekering, zonder eigen risico. Je kunt patiënten doorverwijzen als zij een BMI van 30 of hoger hebben, of een BMI van 25 tot 30 met verhoogd risico op ziekte. Verwijs altijd naar een erkend programma en motiveer je patiënt om het traject vol te houden. Let goed op de criteria, wachttijden en juiste verwachtingen om het grootste succes te behalen.