Ticstoornis en het syndroom van Gilles de la Tourette

• Het syndroom van Gilles de la Tourette begint vaak op jonge leeftijd (4-6 jaar) en komt bij 1% van de kinderen voor.

• Tics kunnen tijdelijk onderdrukt worden, maar dit kost veel inspanning en leidt vaak tot een latere uitbarsting.

• Bij 30% van de kinderen nemen de klachten sterk af of verdwijnen ze in de puberteit.

• Gedragstherapie is de eerste keus behandeling; medicatie wordt alleen bij ernstige klachten ingezet.

Het syndroom van Gilles de la Tourette is een neurologische aandoening waarbij je te maken krijgt met zowel motorische als vocale tics. Deze tics zijn plotselinge, snelle, herhaalde, niet-ritmische bewegingen of geluiden die langer dan een jaar aanwezig zijn. De eerste symptomen ontstaan meestal al tussen het 4e en 6e levensjaar, en kunnen in het begin onschuldig lijken. Tics zijn niet te genezen, maar met de juiste begeleiding en aanpassingen kun je vaak goed blijven functioneren. Voor sommige kinderen en gezinnen kan het fijn zijn te weten dat er veel praktische oplossingen bestaan, net zoals bij andere motorische problemen zoals tenen die naar binnen draaien bij kinderen.

Tics kunnen duidelijker worden bij stress, spanning of als iemand moe is. Ongeveer 1% van de kinderen ontwikkelt het syndroom van Gilles de la Tourette, en vaak komen er ook andere problemen bij kijken, zoals ADHD (in ongeveer de helft van de gevallen) of OCD. Het verloop verschilt per persoon: bij ongeveer 30% van de kinderen nemen de klachten sterk af of verdwijnen ze zelfs in de puberteit. Toch blijft bij volwassenen met Tourette bij 10-20% de ernst van de tics fors aanwezig. Het kan daarom zinvol zijn om bij blijvende klachten op tijd extra hulp te zoeken, net zoals je dat zou doen bij aanhoudende groeipijn bij kinderen.

Het tijdelijk onderdrukken van tics lijkt soms te helpen, maar dit kost veel inspanning en leidt vaak tot een latere uitbarsting. Het is belangrijk dat ouders en leerkrachten begrip tonen en niet steeds de aandacht op de tics vestigen. Een rustige omgeving en duidelijke dagstructuur kunnen helpen om stress, spanning en vermoeidheid te verminderen, waardoor tics minder worden. Let goed op bijkomende problemen zoals ADHD of OCD, want deze komen vaak samen voor met Tourette en vragen meestal om extra aandacht. Slaapproblemen kunnen tics verergeren; lees tips over een betere slaapstructuur bij onregelmatige diensten als dit speelt.

Gedragstherapie is de eerste keus als tics echt hinderlijk zijn. Therapieën zoals habit reversal training (HRT) of exposure en responspreventie leren je om beter met de tics om te gaan en de drang te verminderen. Bij ernstige klachten kan de arts medicatie overwegen, bijvoorbeeld antipsychotica zoals aripiprazol, risperidon of clonidine. Voor de juiste diagnose en behandeling kun je terecht bij een neuroloog, kinder- en jeugdpsychiater of een gespecialiseerde psycholoog. Via DoctorEve kun je zorgverleners vergelijken op wachttijd en locatie.

Wat is het verschil tussen een ticstoornis en het syndroom van Gilles de la Tourette?

Bij een ticstoornis heb je of motorische of vocale tics, maar niet allebei en niet langer dan een jaar. Het syndroom van Gilles de la Tourette betekent dat je beide soorten tics hebt en dat deze langer dan een jaar duren. Dit syndroom begint meestal op jonge leeftijd.

Gaan tics vanzelf over bij kinderen?

Bij ongeveer 30% van de kinderen nemen de tics sterk af of verdwijnen ze in de puberteit. Bij anderen kunnen ze blijven of in ernst wisselen. Slechts een klein deel houdt ook op volwassen leeftijd ernstige klachten.

Welke behandelingen zijn er voor tics en Tourette?

Gedragstherapie, zoals habit reversal training (HRT), is de eerste keus. Medicatie wordt alleen ingezet bij ernstige klachten. Overleg hiervoor altijd met een specialist.

Hoe kunnen ouders en leerkrachten het beste omgaan met een kind met tics?

Toon begrip en leg niet te veel nadruk op de tics. Zorg voor een rustige omgeving en duidelijke structuur. Let ook op bijkomende problemen zoals ADHD of OCD.