Stijfheid in de ochtend: wat betekent het?

• Ochtendstijfheid is vaak een eerste teken van artrose of spierreuma.

• Artrose komt vooral voor in heup, knie en duim en geeft vooral bij het opstaan klachten.

• Spierreuma treft vooral mensen boven de 50 en maakt dagelijkse handelingen lastig.

• Bij roodheid, zwelling of koorts altijd direct de huisarts bellen.

Word je wakker met stijve knieën, heupen of handen? Je bent niet de enige: ochtendstijfheid komt vaak voor bij gewrichtsklachten. Bij artrose verandert het kraakbeen in je gewricht, waardoor pijn en stijfheid ontstaan als je een tijdje niet hebt bewogen, zoals na het slapen. Spierreuma werkt anders: hierbij zijn vooral de spieren in je nek, schouders en heupen stijf en pijnlijk, vooral als je net wakker wordt. Dit maakt opstaan en bewegen in de ochtend een hele uitdaging.

Soms blijft het gevoel beperkt tot lichte stijfheid, maar het kan ook zo erg zijn dat je nauwelijks uit bed komt. Ook een stijf gevoel in de rug kan ’s ochtends extra opvallen.

Artrose ontstaat meestal in de heup, knie of duim. Het kraakbeen in het gewricht wordt dunner en minder soepel, waardoor je vooral na rust last krijgt van stijfheid en pijn. Bij spierreuma zijn het juist de spieren in je nek, schouders en heupen die stijf en gevoelig zijn. Deze aandoening komt bijna alleen voor bij mensen ouder dan 50 jaar.

Let goed op: bij gewrichtsklachten kan het gewricht soms dik, warm, rood of donkerder worden door een ontsteking. Dat zijn signalen dat er meer aan de hand kan zijn dan alleen gewone stijfheid. Ook artroseklachten door overgewicht kunnen stijfheid en pijn verergeren.

Blijf in beweging, want dat helpt echt tegen de pijn bij artrose. Begin rustig met gewrichtsoefeningen in bed, zoals je knieën optrekken of je enkels ronddraaien. Paracetamol kan gebruikt worden om de pijn bij spierreuma te verlichten, maar slik niet meer dan de aanbevolen dosering.

• Start de dag met lichte rekoefeningen voor je heupen en schouders.

• Vermijd lang stilzitten overdag om stijfheid te voorkomen.

• Let op zwelling, warmte of roodheid van je gewrichten; dit kan op een ontsteking wijzen.

Heb je ook last van stijfheid in je onderrug? Bekijk dan oefeningen die kunnen helpen bij artrose in de onderrug.

Bij gewrichtsklachten met koorts of als je je echt ziek voelt, moet je direct de huisarts bellen. Dit kan wijzen op een ernstige ontsteking die snel behandeld moet worden. Ook als je gewrichten dik, rood of warm zijn, of als bewegen steeds moeilijker gaat, is het verstandig om hulp te zoeken.

De huisarts kan onderzoeken of het om artrose of spierreuma gaat. Bij twijfel verwijst hij je door naar een reumatoloog, die gespecialiseerd is in deze aandoeningen. Bij spierreuma krijg je meestal het medicijn prednison voorgeschreven; stop hier nooit zomaar mee, want dat kan gevaarlijk zijn. Via DoctorEve kun je zorgverleners vergelijken op wachttijd en locatie.

Wat is het verschil tussen artrose en spierreuma als oorzaak van ochtendstijfheid?

Bij artrose zijn vooral je gewrichten stijf door slijtage van het kraakbeen, vaak in knie, heup of duim. Bij spierreuma zijn het de spieren in je nek, schouders en heupen die stijf en pijnlijk zijn, meestal bij mensen boven de 50. De behandeling en klachten verschillen dus duidelijk.

Helpt bewegen echt bij stijfheid in de ochtend?

Ja, bewegen helpt om de pijn en stijfheid bij artrose te verminderen. Start rustig met gewrichtsoefeningen en blijf overdag actief. Ook bij spierreuma kan beweging de spieren soepeler maken.

Wanneer moet ik met ochtendstijfheid naar de huisarts?

Neem direct contact op met de huisarts als je naast stijfheid ook koorts, zwelling, roodheid of een ziek gevoel hebt. Ook als de klachten langer aanhouden of verergeren, is het verstandig om medisch advies te vragen. Snelle behandeling kan complicaties voorkomen.

Welke behandeling krijg ik bij spierreuma of artrose?

Bij artrose helpen bewegen en pijnstillers, zoals paracetamol; soms is verdere behandeling nodig. Spierreuma wordt behandeld met prednison, een ontstekingsremmend medicijn. Stop nooit zomaar met prednison zonder overleg met je arts.