Hypercholesterolemie: wat je moet weten en wat je kunt doen

• Een hoog cholesterol voel je niet, maar het kan je bloedvaten langzaam beschadigen.

• Cholesterol is onmisbaar, maar te veel verhoogt je kans op hart- en vaatziekten.

• Gezond leven is de basis, maar soms zijn medicijnen echt nodig.

• Ook erfelijkheid speelt een rol: sommige mensen hebben van nature een hoog cholesterol.

Hypercholesterolemie betekent dat het cholesterolgehalte in je bloed te hoog is. Cholesterol is een vetachtige stof die je lichaam nodig heeft voor onder andere het aanmaken van cellen en hormonen. Je lichaam maakt zelf cholesterol aan, maar je haalt het ook uit voeding zoals eieren, vlees en zuivel. Een hoog cholesterol op zichzelf is geen ziekte en je merkt er helemaal niets van. Toch kan het op de lange termijn gevolgen hebben voor je gezondheid.

Een hoog cholesterol kan je bloedvaten langzaam dicht laten slibben doordat er vetachtige stoffen achterblijven in de vaatwand. Dit proces heet aderverkalking en dat merk je meestal pas als het al vergevorderd is. Door die vernauwingen stijgt je risico op hart- en vaatziekten, zoals een hartinfarct of beroerte. Omdat je geen klachten voelt, kan deze schade jarenlang onopgemerkt blijven.

Ook mensen met bijvoorbeeld overgewicht lopen extra risico, zoals je leest in het artikel over hart- en vaatziekten en overgewicht.

Gezond leven is de belangrijkste stap als je cholesterol te hoog is. Dit betekent onder andere minder verzadigd vet eten (zoals in boter, volvette kaas en vet vlees), vaker kiezen voor volkorenproducten, groente en fruit, en voldoende bewegen. Stoppen met roken en matigen met alcohol zijn ook belangrijk om je bloedvaten gezond te houden.

• Kies voor magere zuivel, mager vlees en plantaardige oliën in plaats van boter of harde margarines.

• Eet dagelijks een handje ongezouten noten en vette vis zoals zalm of makreel (1x per week).

• Beweeg minstens 150 minuten per week, bijvoorbeeld door stevig te wandelen, fietsen of zwemmen.

Heb je erfelijk hoog cholesterol (familiaire hypercholesterolemie of FH), dan zijn deze leefstijlmaatregelen meestal niet genoeg om het cholesterol op een veilig niveau te krijgen. In dit geval zijn medicijnen vaak noodzakelijk. Lees ook hoe een gezonde leefstijl kan helpen bij diabetes type 2 en andere aandoeningen.

Een hoog cholesterol kan ook samenhangen met andere problemen, bijvoorbeeld non-alcoholische leververvetting (NAFLD).

Soms zijn medicijnen nodig om het cholesterol te verlagen, vooral als je risico op hart- en vaatziekten hoog is of als leefstijlveranderingen niet genoeg resultaat geven. Bij erfelijk hoog cholesterol (FH) zijn medicijnen bijna altijd nodig om ernstige schade aan je bloedvaten te voorkomen. Voor mensen van 70 jaar of ouder kan het soms verstandig zijn om te stoppen met cholesterolmedicatie, bijvoorbeeld als het risico op bijwerkingen groter is dan het voordeel. Je arts bekijkt dan samen met jou wat het beste is in jouw situatie.

Via DoctorEve kun je zorgverleners vergelijken op wachttijd en locatie.

Hoe weet ik of ik een hoog cholesterol heb?

Je weet alleen of je cholesterol te hoog is door een bloedonderzoek bij de huisarts. Je merkt hier zelf niets van.

Kan ik zonder medicijnen mijn cholesterol voldoende verlagen?

Dat hangt af van hoe hoog je cholesterol is en of er sprake is van erfelijke aanleg. Soms lukt het met voeding en bewegen, maar vaak zijn medicijnen nodig als je risico groot is.

Wat is het verschil tussen gewoon hoog cholesterol en erfelijk hoog cholesterol (FH)?

Bij FH is het cholesterol van jongs af aan al sterk verhoogd door erfelijke factoren. Gewoon hoog cholesterol ontstaat meestal door leefstijl of andere oorzaken en is vaak minder extreem.

Is stoppen met cholesterolmedicatie na je 70e veilig?

Dat hangt af van je persoonlijke situatie en je risico op hart- en vaatziekten. Soms is stoppen verantwoord, maar overleg altijd met je arts voordat je besluit te stoppen.